jpg-1773159347.jpg)
"Deutsche Welle"dən təhlil: "Müharibə Azərbaycanın geosiyasi çəkisini artırır"
03-04-2026 [12:24]
Almaniyanın Deutsche Welle nəşrində yayımlanan “Hormus-Blockade macht Aserbaidschan zum großen Transit-Gewinner” adlı məqalə (Hörmüz blokadası Azərbaycanı böyük tranzit qazananına çevirir) başlıqlı analiz, Yaxın Şərqdə gedən müharibənin yalnız hərbi deyil, həm də qlobal iqtisadi və geosiyasi nəticələrini ortaya qoyur.
Müasir münaqişələr artıq yalnız cəbhə xətti ilə ölçülmür. Onlar eyni zamanda enerji marşrutları, logistika xətləri və qlobal ticarət sisteminin üzərində aparılır. İran ətrafında gərginliyin artması və Hörmüz boğazında yaranan risklər dünya iqtisadiyyatının əsas damarlarından birini zəiflədir. Qlobal neft və qaz ticarətinin təxminən beşdə biri bu marşrutdan keçir və bu keçidin təhlükə altına düşməsi alternativ yolların əhəmiyyətini kəskin şəkildə artırır.
Deutsche Welle-nin təhlilində qeyd olunduğu kimi, mövcud şəraitdə Orta Dəhliz artıq sadəcə alternativ deyil. O, “ticarət və nəqliyyat üçün yeganə işlək marşrut” kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma göstərir ki, son illərdə formalaşan Transxəzər marşrutu geosiyasi zərurətə çevrilib.
Bu yeni reallıqda Azərbaycanın rolu xüsusi diqqət çəkir. Məqalədə açıq şəkildə vurğulanır ki, yaranmış vəziyyət Azərbaycanı münaqişənin ən böyük qazananlarından birinə çevirə bilər. Bu qiymətləndirmə təsadüfi deyil. Azərbaycan artıq yalnız coğrafi mövqeyinə görə deyil, həm də qurduğu infrastruktur, enerji layihələri və tranzit imkanlarına görə qlobal sistemdə ön plana çıxır.
Enerji amili burada həlledici rol oynayır. Müharibə fonunda enerji qiymətlərinin artması Azərbaycanın ixrac gəlirlərini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldə bilər. Deutsche Welle-nin istinad etdiyi ekspertlərə görə, bu artım ölkəyə aylıq yüz milyonlarla dollar əlavə gəlir qazandıra bilər. Bu isə iqtisadi təsirin birbaşa geosiyasi gücə çevrilməsi deməkdir.
Eyni zamanda, qlobal ticarət marşrutlarının dəyişməsi prosesi daha geniş miqyasda baş verir. Hörmüz boğazı ilə yanaşı, Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb istiqamətində təhlükəsizlik risklərinin artması ənənəvi dəniz yollarını zəiflədir. Alternativ olaraq Afrikanın cənubundan keçən marşrut isə həm vaxt, həm də xərc baxımından daha əlverişsizdir. Bu şəraitdə quru dəhlizləri, xüsusilə Orta Dəhliz, daha cəlbedici və strateji əhəmiyyətli olur.
Ekspertlərin fikrincə, bu tendensiya qısamüddətli deyil. Orta və uzun perspektivdə Cənubi Qafqazın Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas ticarət marşrutlarından birinə çevriləcəyi gözlənilir. Bu isə regionun, xüsusilə Azərbaycanın geosiyasi çəkisinin davamlı şəkildə artacağını göstərir.
Lakin bu imkanlarla yanaşı risklər də mövcuddur. Azərbaycan mürəkkəb geosiyasi mühitdə balans siyasəti aparmağa məcburdur. Bir tərəfdən İsraillə iqtisadi və hərbi əməkdaşlıq, digər tərəfdən İranla qonşuluq münasibətləri bu balansı həssas edir. Bu səbəbdən Bakı üçün ən optimal ssenari münaqişənin nəzarətdən çıxmaması və regional sabitliyin qorunmasıdır.
Bütün bu proseslər bir reallığı ortaya qoyur. Müasir dünyada müharibələr yalnız əraziləri deyil, marşrutları dəyişir. Marşrutlar isə iqtisadiyyatı, iqtisadiyyat isə siyasəti formalaşdırır.
Bu yeni sistemdə Azərbaycan artıq sadəcə tranzit ölkə deyil. O, Şərqlə Qərb arasında strateji körpüyə və qlobal logistika xəritəsində əsas qovşaqlardan birinə çevrilir.
Nəticədə məsələ yalnız qazanc deyil. Məsələ qlobal sistemdə yer tutmaqdır.
Elbəyi Həsənli, Sürix
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Bəhreyn İranın hücumu ilə bağlı son məlumatı açıqlayıb
DÇ-2026: FİFA 727 milyon dollar mükafat fondu ayırdı
İran ordusu quru əməliyyatına hazırlaşıb: “Gözləyirik, sizə elə dərs verəcəyik ki..." - Amerika əsgərlərinə fəlakət yaşadacağıq”
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Nazirlikdə dəyişiklik - Media və kommunikasiya şöbəsi ləğv edildi, yeni sektor yaradıldı (Yenilənib)
AFFA hesabat verib - VİDEO (YENİLƏNİB)
"Bu, ədalətdir, bu, insan ləyaqətidir" - Hikmət Hacıyev
Nizami Kino Mərkəzinin binasına zərər vuranlar saxlanıldı - Açıqlama + FOTO (YENİLƏNİB)
İran ABŞ-ın daha bir bazasını vurdu: "Mühəndis və pilotlar..."
BU YOL PULLU OLDU - Əli Əsədov qərar imzaladı, məbləğ müəyyənləşdi
"ASCO Arena" mayda təmirə bağlanacaq - "Yerli futbolçulara keyfiyyətlərini artırmaq üçün yeni imkanlar yaradılmalıdır"
İsrail Livanın cənubunda əməliyyatı genişləndirib
Qurban Qurbanov küsüb?
Tramp İranda növbəti hədəfi açıqladı: “Geri qalanlar…"
Yaxın Şərq: Amerika erası zəifləyir, Türkiyə yüksəlir - Azərbaycan üçün strateji nəticə... (TƏHLİL)
Marneulidə bir həftə əvvəl toyu olan oğlan öldürüldü
ABŞ-ın F-35 qırıcısı vurulub – Iran səmasında
Regional İdarə rəisi dövlət vəzifəsindən getdi, otel müdiri oldu - Agentlikdə maraqlı dəyişiklik
Azərbaycan nefti 11 dollar qalxdı - Qara qızıl 142 dollara satılır
Məmur olmaq istəyənlər aprelin 5-də imtahan verəcək
ABŞ Kəşfiyyatı: “İranın hələ də çoxlu raket ehtiyatı və buraxılış imkanları var” - HESABAT
İran İsrailə raket atıb – Yaralılar var
DÇ-2026: biletlər bahalaşdı – QİYMƏTLƏR
ABŞ-ın Quru qoşunları komandanı vəzifədən çıxarıldı
İtaliya MN: “UNIFIL bazasına naməlum raket atılıb”
İran XİN başçısı: “Xalqımız belə hücumlarla təslim olmayacaq, əsas zərbə ABŞ-ın nüfuzuna olacaq”
İNGİLİSLƏR HÖRMÜZ BOĞAZININ AÇILMASI ÜÇÜN HƏRƏKƏTƏ KEÇDİ: “Bütün tədbirlər görüləcək” – 40-dan çox ölkə toplandı
Yəməndəki husilər İsrailə raket atıb
TRAMP İRANA “YA ANLAŞ, YA DA YOX OL” MESAJI VERDİ: "...yoxsa geriyə heç nə qalmayacaq"
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bakı-Qazax magistralında asfalt örtüyü çatlayır - VİDEO
Türkiyədə zəlzələ olub - 4.2 bal gücündə
"Avroviziya-2026"da Azərbaycan təmsilçisi ikinci çıxış edəcək
"Bu, hansı mesajı verir?" - Pezeşkian beynəlxalq səhiyyə təşkilatlarına çağırış edib
ABŞ Ədliyyə naziri vəzifədən çıxarıldı
İRAN PREZİDENTİ İLHAM ƏLİYEVƏ ZƏNG ETDİ - Nələr müzakirə olunub?
Yaxın Şərqin ən hündür körpüsü vuruldu - FOTO
Mərkəzi hərbi həkim komissiyasının rəisi hakim qarşısına çıxarılacaq
Ukraynada daha bir azərbaycanlı həlak olub
İran iki ölkədə ABŞ-a məxsus hədəflərə hücum edib: "Əgər sənaye obyektlərinə hücumlar təkrarlanarsa..."