Vahid Tağıyev,

Təcrübəli, peşəkar təhsil işçisi.

***

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 5-də yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibədə respublikamızın əldə etdiyi uğurlar və strateji hədəflər barədə danışarkən xüsusi bir məqama diqqət çəkmişdir: "Struktur islahatlarının aparılması təbii ki, vacibdir. Amma saf, təmiz kadrların yetişdirilməsi ondan daha vacib məsələdir və mənim təcrübəm onu göstərir ki, bu, daha vacib məsələdir, nəinki struktur dəyişiklikləri".
     
Bu yanaşma bütün sahələr üçün keçərlidir. Lakin mən Prezidentimizi dinləyərkən ilk növbədə həyatımı həsr etdiyim təhsil sahəsi haqqında düşündüm.

Təhsil həmişə ən çox müzakirə olunan və tənqid edilən sahələrdən biri olub. Bunun həm obyektiv, həm də subyektiv səbəbləri var. Hazırda birbaşa təhsil sistemində çalışmasam da, bu sahədə əldə olunan uğurlar məni sevindirir, müşahidə etdiyim çatışmazlıqlar isə daim düşündürür, narahat edir və bəzən analitik yazılarımın mövzusuna çevrilir.

Son bir ay ərzində müxtəlif aspektlərdən yanaşaraq, təhsilin inkişafının müsbət və mənfi istiqamətləri barədə çoxillik təcrübəmə əsaslanan düşüncələrimi əks etdirən 11 yazım müxtəlif saytlar və sosial şəbəkələrdə yayımlanmış, ictimai müzakirələrə səbəb olmuşdur.

 Aydındır ki, ümumi təhsil sistemi təhsilimizin ən mühüm mərhələsi olmaqla, ali və peşə təhsil pillələri üçün də əsas rol oynayır. Ümumi təhsil şagirdlərdə baza bilik, bacarıq və dəyərləri formalaşdırmaqla onların şəxsiyyət kimi yetişməsinə, gələcəkdə peşəkar vətəndaş olaraq cəmiyyətə inteqrasiyasına zəmin yaradır. Möhkəm ümumitəhsil bazası olan insanın sonrakı həyatda layiqli vətəndaş kimi formalaşmaq şansı xeyli yüksək olur.
     
2013–2014-cü illərdən sonra təhsilimizdə yeni kurs müəyyənləşdirilmiş, genişmiqyaslı islahatlar aparılmışdır. Lakin etiraf etməliyik ki, göstərilən əzmkarlıq və çəkilən zəhmət hələ ki arzu olunan nəticələri tam şəkildə vermir. Bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri kifayət qədərdir və əvvəlki yazılarımda bu məsələlərə geniş şəkildə toxunmuşam.

Uzun illər təhsilin idarəetmə strukturlarında çalışmış bir şəxs kimi deyə bilərəm ki, təhsilimizin həlledici idarəetmə pillələrində kadr problemi daim qabarıq şəkildə özünü göstərmiş, təhsildə bir çox problemlərin mənbəyi də məhz buradan qaynaqlanmışdır.

Məsələni daha aydın izah etmək üçün sadə bir müqayisə aparmaq istərdim. İnsan sağlamlığının keşiyində dayanan və zəruri hallarda cərrahi əməliyyat aparmalı olan həkimin öz ixtisasını mükəmməl bilməsi nə qədər vacibdirsə, təhsilə bilavasitə rəhbərlik edən şəxsin də pedaqoji sahəni dərindən bilən, təcrübəli mütəxəssis olması eyni dərəcədə vacibdir. Təhsilin idarə edilməsinə təhsilə aid olmayan müxtəlif sahələrdən kadrların irəli çəkilməsi  yanlış yanaşmadır. Bu prinsiplər digər sahələr üçün də keçərlidir.
  
Əlbəttə, istisna hallarda daha yüksək – haradasa siyasi idarəetmə səviyyəsində – ümumi idarəçilik bacarıqlarına, strateji düşüncəyə, təməl dəyərlərə və ümummilli mənafe baxışına malik olan şəxslərin ixtisasından asılı olmayaraq uğurlu rəhbər olması mümkündür və buna kifayət qədər nümunələr var. 

Bu baxımdan təhsil sahəsində müsbət bir müşahidəmi qeyd etmək istərdim. Ümumi təhsil sahəsinə rəhbərlik edən Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin birinci şəxsi təhsilimizdə əsaslı dəyişikliklərin başlandığı mərhələdən etibarən qeyd etdiyimiz müsbət parametrlər baxımından özünü təsdiq etmiş, bu kursun ardıcıl və əqidəli davamçısı olan bacarıqlı, obyektiv rəhbərdir. Necə deyərlər, güvənilən yerdən umular.

Lakin məni düşündürən əsas sual budur: nə üçün agentliyin özündə – MUTDA-da respublika üzrə ümumi təhsili dərindən bilən, ixtisaslı, təcrübəli və nüfuzlu peşəkar kadrlar kifayət qədər təmsil olunmur?
Yeni yaradılmış regional təhsil idarələrini düzgün istiqamətləndirmək, onlara çevik nəzarət etmək və zəruri tələbkarlığı təmin etmək üçün agentlik daxilində güclü, peşəkar, özünü təsdiq etmiş ixtisaslı pedaqoji kadrlar niyə olmasın?
    
Təəssüf ki, təhsilimizdə müxtəlif səviyyələrdə rəhbər kadrların düzgün seçilməsi üçün zaman-zaman müxtəlif yanaşmalar tətbiq olunsa da, ümumi vəziyyət qənaətbəxş olmamışdır. Bu sahədə daim, bu gün də nöqsanlar müşahidə olunur. Sanki peşəkar, yaradlcı, məsuliyyəti öz üzərinə götürə bilən və liderə çevrilən kadrlardansa, sadəcə texniki tapşırıqları icra edən, sakitcə sözə baxan, təklifsiz, mövqesiz kadlara üstünlük verilir. Nəticədə struktur islahatları, regionlarda mövcud olan bacarıqlı kadr potensialı və bu sahəyə yönəldilən böyük dövlət vəsaiti lazımi effekti vermədikdə, sistem haqlı tənqidlərə məruz qalır.
  
Ömrümün böyük bir hissəsini təhsilin idarəedilməsi sahəsinə həsr etmişəm. Müxtəlif dövrlərdə rəhbər vəzifələrdən imtina etmişəm, təqaüd yaşım çatdıqda isə qalmağım təkidlə xahiş edilsə də, dövlət qulluğundan könüllü şəkildə ayrılmışam. Təhsil sistemində, o cümlədən nazirlik səviyyəsində hər zaman diqqət və hörmət görmüşəm. Bunları ona görə qeyd edirəm ki, təhsil sahəsində kimdənsə şəxsi incikliyim, hansısa iddiam və ya marağım yoxdur. Lakin gələcəyimiz naminə təhsilimizin inkişafı hər birimizi düşündürməli və narahat etməlidir.
    
 Sonda bir daha Prezident İlham Əliyevin yuxarıda qeyd olunan müsahibədə bir fikrini xatırlatmaq istərdim:  "Ümumi inkişafımız üçün bilirsiniz, hər bir insan, xüsusilə vəzifə sahibi ürəklə işləməlidir,  ...tarixi Zəfərdən sonra cəmiyyətdə indi bu qədər xoş əhvali-ruhiyyə var. Biz hamımız son beş ili, necə deyərlər, qürurlu, xoşbəxt insanlar kimi yaşayırıq". 

 Azərbaycanın bu tarixi,  genişmiqyaslı yüksəliş mərhələsində təhsilimizin inkişafı yolunda hamıya uğurlar arzulayıram!

MİA.AZ