Əli Cabbarov 
 
***

İsti ölkələrə səyahət edən  turistlər yaxşı bilirlər ki, şəhərdən kənara çıxanda, bəzən elə şəhərin içində elə gülməli canlılara rast gələrsən ki, bu, sözün əsl mənasında adamın heç zaman unutmayacağı qəribə təəssürat yaradar. Bəli, bunlar oğru meymunlardır ki, ağacdan-ağaca, divardan-divara tullanaraq fürsət düşən kimi əlinə keçəni çırpışdırıb, sahibindən bir banan almayınca qaytarmırlar. Amerika filmlərindəki kimi qisasçı meymunlar olmadığından, burada yaşayan insanlar da bu dəcəl canlıların hərəkətlərinə adət etmiş kimi rahatca öz həyatlarını davam etdirirlər. 

Ancaq sizə deyim ki, belə bir ekzotikanı yerindəcə görmək üçün hardasa Cənubi-Şərqi Asiyanın, yaxud, Afrikanın mərkəzindəki cəngəlliklərə getməkdənsə, Türkiyə ilə Azərbaycanı bir birindən ayıran 29 min kvadrat kilometrilk bir ərazidə zoopark həyatı keçirən hay tayfasının həyat tərzini də izləməyə dəyər. Əgər  meşəyə canavar ya da aslan girəndə şivən qoparıb çığırışan, yerə yıxılanı təpikləyib döyən, bir banan payı almaq üçün əlinə keçəni qapıb qaçan, xoşlarına gələn birisini görəndə səs-küy salıb özlərini gözə soxan bu insana  çox bənzəyən meymun populyasiyasından birisi adam görəndə də özünü yazıq görkəmə salıb ağlına gələn hər cür kömək istəyirsə, bura Cənubi-Qafqazın meymunlar səltənəti Ermənistandır! 

Meymunlar şıltaq olsalar da sözəbaxandırlar. Yəni, bir banan, yaxud bir tikə yağlı çörəklə bu heyvanları ələ alıb, gün ərzində deyil, ömürlərinin sonuna qədər oynatmaq, onlardan zövq almaq olar. Bu keyfiyyətlərinə görə oxşamışlarının arxasına yeddi təpik vuran haylar dördayaqlı olmasalar da bir insan davranışı ilə nəsildən-nəsilə keçən sədaqətlərini öz dressirovka sahiblərinə həmişə göstərirlər. Bu gün Amerikadan Rusiyaya, Fransadan Hindistana qədər 
hər məsafədən  gələn əmrləri dəqiq icra edən  ermənilər bu sahədə  rəqib tanımırlar. 

Meymunlar digər heyvanlardan, məsələn inəklərdən daha zəki olsalar da cığaldırlar. İnəklər onlara göstərilmiş yeri ömürlərinin sonuna qədər tanıyıb, sahibi onları ordan çıxarmayana qədər bir addım da kənara ayaq basmazlar. İş meymunlara gəldikdə, meşədəki ağacda, budaqda, daş altında, daş üstündə, harda gəldi cəmi bircə gün oturan meymunları ordan qovsanız çığırışıb elə şivən qoparsınlar ki, səsindən fillər də qorxsunlar. İndi gəlin görək, dünyada ermənilər kimi bir başqası varmı ki, yaşadıqları hər yeri “hayastan” adlandırıb, “yox” deyənə qarşı həyasızca hay-həşir salsınlar? 

Meymunlar yaramazdırlar. Xüsusən, dadlı təzə meşə meyvələrini yeyib qarınları doyandan sonra qonum-qonşu, böyük-kiçik bilmədən bir-birlərini incidər, səs-küy salıb guya öz aləmlərində əylənərlər. Ermənilər də tam eynisi ilə, əllərinə bir az pul düşəndə, yaxud tanınmış birisi qapılarını açanda özlərini gözə soxmaq üçün böyük-kiçik bilmədən, başsiz dövlət başçılarını belə saymadan meymunluq edib dünyanı əyləndirməyə çalışırlar. Elə keçən həftə İrəvandakı idman yarışında da Annanın  yaxın dostu Aram adlı boynuyoğun keçəl bir erməni dığasının maniken qızın əlindəki Azərbaycan bayrağını qaparaq qaçması da hər bir turistin görmək istədiyi əsl şimpanize hərəkətidir. Maraqlıdır ki, erməni düşüncəsi ilə günün “qəhrəmanı” olmaq istəyən bu dördayaqlıya paxıllıq edən digər meymunlar da sonradan onun üz-gözünü yalayıb, ayaqlarını yerə vururdular.   

Meymunlar qorxaq olsalar da qisasçıdırlar. Bunu da deyim ki, bu, meymunlar səltənətinə səyahət etmək istəyən hər bir turist üçün bir az ürküdücü ola bilər. Belə ki, şıltaqlığına görə cəzalandırılmış meymun qorxudan üzdə səsini çıxarmasa da ürəyində bəslədiyi kin və nifrət hisləri ilə sonradan ilk fürsət yaranan kimi insanı cırmaqlayıb dişləməyə, yaxud da sürü halında hücum edib qisas almağa çalışar.

Ermənilər də bu saat otuz il onların nazı ilə oynamış Azərbaycandan yedikləri dəmir yumruqdan sonra fürsət qovalayıb qisas almaq həvəsi ilə yenidən alışıb-yanırlar. Beləcə, mənəviyyatdan uzaq olan erməni əxlaqının əsiri olan bu insanlar hələ də öz meymun vərdişlərindən əl çəkməyərək mədəni dünyanın azı 1500 il gerisinə düşməklə hər kəsin ürəyini bulandıran bir toplum həyatı sürürlər. Amma onu da deyim ki, milli park həvəskarları olan turistlər üçün bu toplumla da qorxmadan tanış olmağa dəyər. Sadəcə özünüzlə bir səbət banan götürün ki, sizə dəyib dolaşmasınlar. 

 MIA.AZ