Qərbi Azərbaycandan olan ziyalılar UNESCO-nun Baş direktoruna məktub göndərib
27-03-2023 [15:44]
Qərbi Azərbaycan İcması UNESCO-nun Baş direktoru Odri Azuleyə məktub göndərib.
Mia.az xəbər verir ki, İcmanın rəhbər heyətinin, Qərbi Azərbaycandan olan ziyalıların, mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin, şair və yazıçıların imzaladığı müraciətdə aşağıdakılar bildirilir:
“Ermənistanda Azərbaycan mədəni irsinin dağıdılmasından dərindən narahat olaraq və Azərbaycan ictimaiyyətinin UNESCO-ya əvvəlki müraciətlərini təkrarlayaraq, Ermənistandakı azərbaycanlı mədəni irsinin vəziyyətinin monitorinqi üçün faktaraşdırıcı missiya göndərməyinizi bir daha xahiş edirik.
1989-cu ildə yaradılmış təşkilatımız indiki Ermənistan ərazisindən qovulmuş azərbaycanlıların hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olur.
Azərbaycanlılar bir vaxtlar mütləq əksəriyyəti təşkil etdikləri Ermənistandan tamamilə qovulublar. Onların indiki Ermənistan ərazisindəki tarixi və mədəni irsi, o cümlədən məscidləri və qəbiristanlıqlar kütləvi miqyasda dağıdılıb.
Ermənistan hökuməti azərbaycanlı maddi və qeyri-maddi mədəni irsini bilavasitə hərəkətləri ilə və azərbaycanlılara qarşı etnik ayrı-seçkiliyi təşviq edən təbliğat aparmaqla dağıdıb və ya ona zərər vurub. Dağıntı Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzündən əvvəl, onun zamanı və ondan sonrakı dövrdə baş verib. Ermənistandakı azərbaycanlı mədəni irsinin demək olar ki, hamısı hərbi əməliyyatların təsiri olmadan, əvvəlcədən planlaşdırılmış şəkildə məhv edilib. Başqa sözlə, Azərbaycan mədəni irsinin məhv edilməsinin hərəkətverici qüvvəsi Ermənistan hökumətinin mono-etnik və tək-mədəniyyətli məkanın yaradılmasına yönəlmiş sistematik irqi ayrı-seçkilik siyasəti olmuşdur və təəssüf ki, bu mənfur hədəfləri reallığa çevrilmişdir.
Ermənistanın azərbaycanlıların mədəni irsinə qarşı törətdiyi qanunsuzluqlara irs nümunələrinin mənimsənilməsi və təhrif edilməsi də daxildir. Ermənistanda salamat qalmış yeganə məscid olan paytaxt İrəvandakı Göy Məscid qəsdən yanlış şəkildə “fars məscidi” kimi təqdim edilir. Əslində, məscidi inşa edən və əsrlər boyu orada ibadət edənlər o vaxt şəhərdə mütləq əksəriyyəti təşkil etmiş azərbaycanlılar olublar. Üstəlik, məscidi bir etnik qrupa aid olaraq təqdim etməklə ibadət yerlərini etnik mənsubiyyətə görə bölməyən, irqindən və etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün insanları birləşdirən dinimizə qarşı hörmətsizlikdir.
Ermənistan hökuməti orada Azərbaycan mədəniyyətinin son izlərini silməkdə davam edir. İrəvan şəhərinin Təpəbaşı məhəlləsi şəhərin tarixi mərkəzinin bu günə qədər gəlib çatmış yeganə parçasıdır. Bu məhəllə XVII əsrdən bu günə qədər İrəvanın tarixi yaddaşını özündə saxlayır. Tarixən azərbaycanlıların məskunlaşdığı Təpəbaşı məhəlləsi indi məhv olmaq təhlükəsi altındadır. Ermənistan hakimiyyət orqanları məhəlləni tamamilə sökmək üzrədir.
Ermənistanın ayrı-seçkilik və etnik təmizlik siyasəti Azərbaycanın qeyri-maddi mədəni irsinə də dağıdıcı təsir göstərmişdir. Məsələn, Ermənistanın Göyçə mahalında azərbaycanlılara qarşı apardığı etnik təmizləmə UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edilmiş Azərbaycan aşıq sənətinin dayağı olan Göyçə aşıq məktəbinə sağalmaz yara vurmuşdur. Ermənistan hökuməti hətta Azərbaycan aşıq sənətinin görkəmli nümayəndəsi Aşıq Ələsgərin doğma Göyçədəki abidəsini və məzarını nümayişkaranə şəkildə dağıtmışdır.
Ermənistan tərəfindən azərbaycanlı mədəni irsinin dağıdılması və zədələnməsi bizim mədəni hüquqlarımızı, xüsusən mədəni irslə təmasda olmaq və ondan istifadə etmək hüququmuzu pozur. Bu hüququn pozulması sabitliyə, ictimai birliyə və mədəni kimliyə təhlükə yaradır və regional təhlükəsizliyi ağırlaşdıran amil olaraq dialoq, sülh və barışığa ciddi maneə törədir.
Biz Ermənistandan qovulmuş azərbaycanlıların Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində və Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində tanınan hüquq və əsas azadlıqlara uyğun olaraq sülh yolu ilə təhlükəsiz şəkildə və ləyaqətlə öz evlərinə qayıtmaları, qayıtdıqdan sonra kollektiv və fərdi hüquqlarının təmin edilməsi uğrunda mübarizə aparırıq. Bu, digər məsələlərlə yanaşı, Ermənistandan oradakı azərbaycanlı mədəni irsinin və mülkiyyətinin bərpası, mühafizəsi və saxlanması ilə bağlı beynəlxalq hüquq çərçivəsində öhdəliklərini yerinə yetirməsini tələb edir.
Mədəni irsin qorunması təkcə beynəlxalq humanitar hüququn deyil, həm də Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində qəbul edilən əsas hüquqlarının təmin edilməsindən irəli gələn tələbdir. Mədəni irsdən bəhrələnmək qovulmuş insanların ləyaqətlə qayıtması yanaşmasının əsas elementlərindəndir. Mədəni hüquqların, yəni bütün müxtəlifliyi ilə insan yaradıcılığının və onun həyata keçirilməsi, inkişaf etdirilməsi, əlçatan edilməsi, qorunub saxlanılması və mühafizəsi üçün şəraitin təmin edilməsi bizim əsas hüquqlarımızın ayrılmaz bir hissəsidir.
Ermənistan bizim qayıdışımızdan əvvəl, qayıdış dövründə və sonra bu hüququmuzu təmin etmək üçün öhdəlik daşıyır.
Bütün bunları nəzərə alaraq, biz mədəni irsimizin bərpası və qorunmasında UNESCO-nun dəstəyini xahiş edirik. Bu ölkədəki azərbaycanlı mədəni irsinin vəziyyətini, habelə mədəni irsin və mədəni hüquqların qorunması ilə bağlı Ermənistanın beynəlxalq öhdəliklərinə necə əməl etməsini qiymətləndirmək üçün bu ölkəyə faktaraşdırıcı missiyanın göndərilməsi bütövlükdə bəşəriyyətin mədəni irsinə dəyən zərərin aradan qaldırılmasına və bununla da davamlı sülhün əldə edilməsinə əvəzsiz töhfə olardı.
Təşkilatımız Ermənistanda azərbaycanlı mədəni irsinin qiymətləndirilməsi, bərpası, saxlanılması və mühafizəsi, Ermənistandan qovulmuş azərbaycanlıların öz mədəni irsindən istifadə etməyə dair mədəni hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində fəaliyyətlərin həyata keçirilməsində UNESCO ilə əməkdaşlığa hazırdır”.
Qeyd edək ki, müraciətin surəti BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının sədri Vatslav Balekə və BMT-nin mədəni hüquqlar sahəsində xüsusi məruzəçisi Aleksandra Xantakiyə göndərilib.
Zülfiyyə
Mia.az
"Səhvlərimizdən dərs alacağıq" deyən İmamoğlu söz verdi: "Bu yolda cəsarətlə davam edəcəyik" - "Kimsə İstanbulu ala bilməz"
Abdullah Gül Ərdoğanı təbrik etdi - Açıqlama
Məşhur mükafatı alan aktrisanı Türkiyədə "süngü" ilə qarşıladılar: "...təbrik ediləsi bir yanı yoxdur" - FOTOLAR
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Davudoğlu Ərdoğanı həm təbrik elədi, həm də "balkon çıxışı"nı qorxulu saydı: "Bu, ölkə üçün ən böyük təhdiddir"
Əməkdar artist Elxan Qasımov vəfat edib
Bakıda dünya çempionatının açılış mərasimi - Prezident və birinci xanım iştirak ediblər (Yenilənib)
Azərbaycanda koronavirus: ölən olmayıb
Ərdoğan Baydenlə bu axşam telefonda danışacaq
Taliban-İran toqquşmasının gizlinləri: Su müharibəsi, sünni-şiə qarşıdurması və... - TƏHLİL
Prezident İlham Əliyev Qazaxıstanın yeni səfirinin etimadnaməsini qəbul edib - FOTOLAR
Prezident İlham Əliyev Britaniya Baş nazirinin ticarət elçisini qəbul edib - Müzakirə (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Yevlaxda avtomobil çaya aşdı - Sürücü axtarılır (VİDEO)
İlham Əliyev Federasiya prezidentini qəbul edib - FOTO
Ərdoğanın qələbəsi Türkiyə və region iqtisadiyyatı üçün nə vəd edir? - Deputat yazır
Binəli Yıldırımdan Kılıçdaroğluna ironik mesaj: "Yenə qazandıq bir dənəsi..." - FOTO
Yaponiya ilə Şimali Koreya savaş həddinə çatdı: "Tokionun onların məhv edilməsinə yönəlmiş bütün lazımi tədbirləri görəcək"
İcra başçısının başı parkda boş yerləri restoranlarla doldurmağa elə qarışıb ki... - Ekspert tarixi gündə bayrağı unudan rayon rəhbərini qınadı (FOTO)
3800 tank, 7400 zirehli texnika, 3000 min PUA, 207 min hərbçi... - Rusiyanın itkiləri artır
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Azarkeşlər Ronaldoya "keçmiş olsun" təskinliyi verir
Məşhur şərhçi lağa qoyuldu - Paylaşımına görə
AKŞENER DANIŞDI: "Milətin iradəsi başımızın tacıdır" - VİDEO
Ərdoğanla yola davam, Türkiyə!
ƏRDOĞAN "BALKON ÇIXIŞI"NA MAHNI İLƏ BAŞLADI, RƏQİBİNƏ "ÇÖKDÜ: "Bay, Bay, Bay Kamal..." - VİDEO
İlham Əliyev Ərdoğana zəng edib
TÜRKİYƏDƏ TARİXİ SEÇKİ: Ərdoğan qalib gəldi (Yenilənir)
Laçında Şərqi Qafqaz turları və şahin quşları təbiətə buraxılıb
Prezidentə Laçının Baş planı təqdim olunub - Rayonda Zəfər Muzeyi Kompleksi ilə çoxmənzilli məhəllənin təməli qoyulub - FOTOLAR
İlham Əliyev Laçına dönən sakinlərə evlərinin açarlarını təqdim edib, onlarla söhbətləşib - TAM MƏTN
Prezident İlham Əliyev Laçında lövhələrin açılışında iştirak edib - FOTOLAR (Yenilənib)
Ərdoğanla Kılıçdaroğlu səs verdilər - Açıqlamalar (FOTOLAR)
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Akşener səs verdi: "Allah ürəyimizdə olanı bizə əta edər"
Prezident Laçında sakinlərlə görüşdə: "İlin sonuna qədər daha çox insan Laçında yaşaya biləcək”
Ərdoğan: “Bir millət, iki dövlət” şüarı ilə hər zaman yan-yana, çiyin-çiyinə olduğumuz..."
XİN: "Azərbaycan xalqına sülh və rifah arzu edirik"
Gədəbəydə kütləvi dava: 3 nəfər bıçaqlanıb, ölən var