Rəqəmsal manata keçid: bu, necə olacaq? - VİDEO
22-08-2021 [00:10]
Azərbaycanda rəqəmsallaşmanın tam həyata keçirilməsi ilə elə birinci il ümumi daxili məhsulda təxminən 20 faizə bərabər sıçrayışa nail olmaq mümkündür.
Mia.az-ın məlumatına görə, bu fikrin müəllifi professor Saleh Məmmədov Real TV-yə müsahibəsində bildirib ki, rəqəmsallaşmanın gerçəkləşdirilməsi ölkədə kreditləşdirmə imkanlarını yüksəldəcək, bu da öz növbəsində iqtisadi artıma səbəb olacaq:
«Bu gün hesablaşmalarımızın hardasa 40 faizi nağd qaydada həyata keçirilir. Və cəmi 14 milyard dollara yaxın kredit verə bilirik. Kredit də bir inkişaf mənbəyidir, Biri kredit alır ki, inkişafa yatırsın və bir nəticə əldə edə bilsin. Bu inkişafı əldə eləmək üçün pul lazımdır. Pul üçün biz banklara müraciət edirik. Banklar da deyir ki, gəl, 20 faizdən 30 faizə kimi sənə kredit verim. Amma bu tərəfdən baxırsan, 14-15 milyard manat kredit Azərbaycan üçün heç nədir. Müqayisə üçün Sinqapur - ən cırtdan dövlətdir. İldə 1 trilyon dollara yaxın kredit verir - ölkəsi üçün, inkişafı üçün. 1 trilyon resurs Azərbaycana daxil olsa, artım gəlib 100 faizi keçər. Çünki Azərbaycan əhalisi çox aktiv və işgüzar camaatdır, hər yerdən pul çıxara bilir».
Professorun sözlərinə görə, Azərbaycanda həddindən böyük resurslar var, amma onlardan istifadə çox aşağıdır. 15 milyrad manata yaxın kreditləşdirmə Azərbaycanın ümumi daxili məhsulunun 20 faizindən də aşağı göstəricidir:
«Amma Amerika, Cənubi Koreya, Hollandiya, Avropa İttifaqı kimi inkişaf etmiş bazarları götürsək - borclar ümumi daxili məhsuldan 2-3 dəfə çoxdur. Elə ölkələr var ki, 50-60 dəfə çoxdur. Bu ölkələr borclar hesabına yaşayır. Bizdə isə o resurslar var, hətta öz resurslarımız var. Ölkənin yüksək reytinqi hətta başqa yerlərdən cəlb etməyə imkan verir. Amma istifadə sıfır vəziyyətindədir. Resursları mən hesablamışam. Azərbaycanın daxili resursları, kənardan resurs cəlb etməməklə, 150-160 milyard manatdır. Ondan cəmi 14,5 milyard manat istifadə edirilir. Bu resurslar ya bu və ya digər formada xaricə ötürülür, ya da ölkənin içərisində sandıqlarda, evlərdə saxlanır».
Onun sözlərinə görə, rəqəmsallaşdırma, yəni rəqəmsal manata keçid bütün bu pulların hamısını əlçatar edəcək. Çünki artıq nağd pul saxlamaq imkanı olmayacaq, insanlar məcburən vəsaitlərini banklara qoymalı olacaqlar. Nəticədə, banklar faizləri Avropa ölkələrində olduğu kimi 1-2 faizə salacaq. Slaeh Məmmədov düşünür ki, rəqəmsal manatı işə salan kimi elə ilk ildə ümumi daxili məhsulda 20 faiz artım əldə ediləcək. Yəni bu gün bütün dünyada finansallaşma prosesi gedir. Bu, ümumi sərmayə yatırımlarında borc vəsaitlərindən, yəni beynəlxalq maliyyə qaynaqlarının vəsaitlərindən istifadə prosesidir və Azərbaycan da bu prosesə qoşulmalıdır.
Xatırladaq ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı da rəqəmsal manatın yaradılması üzrə işlər görüldüyünü bəyan edib. Bir neçə ay qabaq mətbuatda açıqlama ilə çıxış edən Mərkəzi Bank ilkin olaraq rəqəmsal manat üçün infrastrukturun yaradılması üzrə işlərə başlandığını bildirib. Təbii ki, müxtəlif haker müdaxilələrin geniş yayıldığı indiki zamanda əsas önəmli məsələlərdən biri rəqəmsal manatın təhlükəsizliyidir.
Azərbaycan manatının dövriyyəyə daxil edildiyi 1992-ci ildə maliyyə naziri olmuş Saleh Məmmədov öz təcrübəsindən danışır:
«Çox problemlər çıxdı onda. Təhlükə çox böyükdür. Bu günkü proqramlaşma dövründə, rəqəmsal dövrdə bu hipertəhlükəsizlik məsələsi daha ciddidir. Bu cür proseslər iki hissədən ibarətdir - həm texnologiya, həm də proqram təminatı. Bu proqram təminatını kim yazırsa, o prosesin atasıdır. Və daima o proqramı dəyişə bilər. O proqramı istifadə edə bilər. İndi bizim əsas məqsəd - əsas vacib amil ondan ibarətdir ki, bizim milli, öz xalqımız, öz mütəxəssislərimiz tərəfindən hazırlanmalıdır ki, o hipertəhlükəsizlik məsələləsini həll edəsən. Bunun üçün də kadrlar lazımdır».
Saleh Məmmədovun sözlərinə görə, rəqəmsal manatın qorunması maliyyə mühəndisliyi elminin vacib elementidir. Maliyyə mühəndisliyi üzrə kadrlar ilk dəfə olaraq 1998-ci ildə ABŞ-ın Kolumbiya Universitetində hazırlanmağa başlayıb. Daha sonra Universitet magistr və doktorlar da hazırlamağa başlayıb. Bundan sonra bu ixtisas dünyanın bütün Universitetlərində keçilib. Maliyyə mühəndisliyi ixtisasında blokçeyn texnologiyaları, rəqəmsal valyutaların buraxılması, onların dvriyyəsi kimi çox önəmli fənlər tədris edilir. Professor düşünür ki, bu ixtisas Azərbaycan ueniversitetlərində də tədris olunmalıdır ki, milli rəqəmsal valyutamızın qorunmasını təmin edən milli kadrlarımız olsun.
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?
İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb
Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub
İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib
Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
İranın Xark adasına hücum olub
İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR
Türkiyədə zəlzələ olub
“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"
Vergi Xidmətində təyinat olub
Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib
“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR
“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?
Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı
AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı
AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)
Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub
Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI
Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub
İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə
“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."
"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO
Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)
İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var
Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)
Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)
İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib
İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə
ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…
İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Əliyar Ağayev cəzalandırıldı
“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”
İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi