Azərbaycan iqtisadiyyatı böhranla üz-üzə, hökumətin narahat günləri başlandı

06-01-2014 [11:47]

İlin ilk günündən neft hasilatının tədricən artdığı qeydə alınan Liviyadan daxil olan xəbərlər fonunda neftin dünya qiymətləri azalmağa başlayıb. Bu xəbəri RBC saytı yayıb.

Nyu-Yorkda yanvarın 2-də keçirilən hərracın nəticələrinə görə, müddətli mal birjasında WTI (Light Sweet) neftinin 1 barelinin rəsmi qiyməti 2,98 dollar azalaraq, 95,44 dollara enib. ISE Futures Europe" elektron mal birjasında isə neftin qiyməti 3,02 dollar azalaraq, 107,78 dollara düşüb.

Liviyanın "National Oil Corp.” şirkətinin mətbuat katibi bildirib ki, istirahət günlərində iki neft yatağı hasilatını bərpa edib. Bir müddət əvvəl Liviyada neft yataqlarında və neft terminallarında etirazlar bazara xammal neft tədarükünün məhdudlaşmasına gətirib çıxarmışdı.

2013-cü ilin noyabrında Liviyanın neft istehsalı gündə 350 min barel təşkil edib, ayın sonuna doğru gündəlik 1,4 milyon barel istehsal üçün potensial imkan olduğu halda, hasilat 250 min barelə qədər enmişdi.

"Qara qızıl”ın qiymətinin azalmasına Kuşinge anbarında (Oklahoma ştatı) xammal neft ehtiyatının kəskin şəkildə artması mövzusundakı spekulyasiyalar da təsir edib. Bu barədə xəbəri BBC yayıb.

Analitiklər 2013-cü ildə çıxarılan neft ehtiyatlarının həddən artıq çox olması problemini qeyd edirdilər. Çünki indi dünya bazarına bir neçə mənbədən əlavə neft daxil olmağa başlayıb. Birincisi, ABŞ-İran anlaşması fonunda İran dünya bazarlarına neft göndərməyə başlayıb. İkincisi, Liviyada üsyançıların neft terminallarının mühasirəsinə son qoyulub və hasilat bərpa edilir. Üçüncüsü, Suriyada vəziyyət dinc yolla tənzimlənir və terrorçuların nəzarətində olan neft rayonlarına nəzarət bərpa edilir. Bu amillər "qara qızıl”ın qiymətinin necə olacağını proqnozlaşdırmağı belə çətinləşdirir.

İran və Liviyanın dünya bazarına çıxışı qiymətlərin avtomatik olaraq ucuzlaşmasını stimullaşdırır. Dünya neft ehtiyatlarının həcminə görə İran dördüncü (ehtiyatların həcmi 150 milyard 600 milyon barel qiymətləndirilir), Liviya isə onuncu yerdədir (47 milyard barel). Bu iki neft nəhənginin dünya bazarına çıxışının təmin edilməsi təklifin artmasına və qiymətlərin ucuzlaşmasına gətirib çıxaracağı şübhəsizdir. Ancaq neftin hansı həddə qədər ucuzlaşacağına proqnoz vermək mümkün deyil. Bununla belə, analitiklər belə hesab edir ki, ilin ikinci yarısında neftin qiyməti 2013-cü ilin dekabrındakı səviyyə ilə müqayisədə azı 15 faiz ucuzlaşacaq.

Azərbaycan nefti "Brent” markası altında satılır. 2013-cü ilin sonunda hasilat azalıb və gündəlik 830 min barelə enib. Sentyabrda isə gündəlik hasilat 912,7 min barel idi. İndi Azərbaycan nefti dünya bazarında 1 bareli 106 dollara satılır. 2014-cü ilin dövlət büdcəsində isə neftin 1 barelinin qiyməti 100 dollardan götürülüb.

Deməli, Azərbaycan iqtisadiyyatı çox ciddi təhlükələr astanasındadır. Bir tərəfdən hasilat azalmağa doğru gedir və neftdən asılı olan büdcə bundan milyonlarla manat itirir. O biri tərəfdənsə, qiymət ucuzlaşarsa, xam neft satışı hesabına formalaşan (büdcədə neft sektorunun payı 68 faizdir) büdcə sözün həqiqi mənasında çökə bilər. Əgər ilin birinci yarısında hökumətin üzünü ağ edən "qara qızıl” 15 faiz ucuzlaşarsa, bu o deməkdir ki, Azərbaycan nefti 89 dollara enəcək. Bu isə büdcədə nəzərdə tutulan baza qiymətindən 11 dollar azdır.

Bu il Azərbaycanda 41 milyon barel neft hasilatı nəzərdə tutulur. Bunu 7 milyon bareli daxili tələbatın ödənilməsinə yönələcək. Qalan 34 milyon barelin isə ixracı nəzərdə tutulur. Orta hesabla ilin birinci yarısında 17 milyon barel neft ixracı nəzərdə tutulur. Əgər qiymət ilkin proqnozlaşdırıldığı kimi 15 faiz ucuzlaşsa və "Brent” markası 89 dollara satılsa, onda büdcə gəlirləri 190 milyon dollara yaxın azalacaq. Nəzərə alsaq ki, bu büdcə kəsiri 1 milyard 679 milyon manat həddində proqnozlaşdırılır, bunun büdcə üçün nə demək olduğunu xüsusi izah etməyə ehtiyac qalmır. Qiymət ucuzlaşarsa, dövlət büdcəsinin kəsiri 2 milyarda manata bilər. Özü də neftin 15 faiz ucuzlaşması nikbin proqnozlara əsaslanır. Pessimist müşahidəçilər İran və Liviyanın xam neft satışı bazarında mövqeyini gücləndirdikdən sonra qiymətlərin daha çox ucuzlaşacağını düşünürlər.

Ancaq məsələ bununla da bitmir. Bu il 41 milyon barelin hasil edilməsi sadəcə nəzərdə tutulur. Yəni bu həcmdə neft çıxarılmaya da bilər. Hasilatın azalması davam edir və bp-nin səylərinə və hökumətin hədələrinə baxmayaraq nəinki hasilatı artırmaq, heç sabit saxlamaq da mümkün olmayıb. Əgər hasilat azalmaqda davam edəcəksə, hökumət həm həcmdə, həm də qiymətdə uduzacaq. Bu halda hökumət büdcəni doldurmaq üçün əlavə mənbələr axtarmalı olacaq. Hökumət hələ ki, bir alternativdən istifadə edir - qiymətlərin artırmaqla itkiləri kompensasiya etmək. Ancaq neftin qiymətinin ucuzlaşması və hasilatın azalması fonunda itkiləri yalnız qiymət artımları ilə qarşılamaq mümkün olmayacaq. Qiymət artımları sonsuzluğa qədər davam edə bilməz. Ona görə də hökumət qiymət artımları əvəzinə şaxəli iqtisadiyyata keçid haqqında düşünsə yaxşı olar.

musavat.com

Digər xəbərlər

Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?

Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı

“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"

Vergi Xidmətində təyinat olub

“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR

Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı

MİDA-da tender: 14 min borcu olan şirkət 11 minlik layihənin qalibi elan olunub

Silinməmş vəsaitlər... - "Bakıkart" NFC funksiyası olan bank kartlarından istifadə edən şəxslərə müraciət edib

Mühasiblər Süni intellektə uduzdumu? - Rauf Rzayevdən açıqlama + VİDEO

"Vergi də bir sevgidi, vaxtında bəyan etmək lazımdı" - Mühasiblər və vergi mütəxəssisləri bir araya gəldi (VİDEO, FOTOLAR)

"Kirayə gəlirləri ilə bağlı yanlış təsəvvür yaranıb" - Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi son dəyişikliklərə şərh verib

Kəmaləddin Heydərovun oğluna satılan zavodla bağlı 12 milyon manatlıq qalmaqal - Taleh Heydərov şirkət rəhbəri ilə məhkəmədə razılaşıb? (Yenilənib)

SON XƏBƏRLƏR

18:01 07.04.2026

Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?

17:42 07.04.2026

İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb

17:26 07.04.2026

Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub

17:12 07.04.2026

İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”

17:04 07.04.2026

"Rabitəbank" ASC cəzalandırıldı - Mərkəzi Bank pozuntu olduğunu deyir

17:00 07.04.2026

Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı

16:55 07.04.2026

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib

16:48 07.04.2026

YENİ İŞÇİ QRUPU YARADILIR - Prezident bu qurumlara əlavə tapşırıq verdi

16:48 07.04.2026

Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI

14:48 07.04.2026

Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik

14:39 07.04.2026

Fransada sürəti qatarı ilə yük maşını toqquşub – Ölən və xəsarət alanlar var

14:29 07.04.2026

İranın Xark adasına hücum olub

14:24 07.04.2026

İlham Əliyev Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokurorunu qəbul edib - FOTOLAR

14:22 07.04.2026

İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR

14:08 07.04.2026

Türkiyədə zəlzələ olub

14:05 07.04.2026

“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"

13:54 07.04.2026

Vergi Xidmətində təyinat olub

13:14 07.04.2026

Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib

13:11 07.04.2026

Marneuli merinin qardaşı saxlanıldı - Çörək sexinin sahibini döyməsinə görə

12:52 07.04.2026

Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz

12:49 07.04.2026

"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib

12:45 07.04.2026

“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR

12:37 07.04.2026

“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?

12:25 07.04.2026

“Mətbəxdə oturduğum vaxt gördüm ki, evin altında nəsə partladı" - VİDEO

12:17 07.04.2026

Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı

12:09 07.04.2026

“Yağışdan sonra daşlar evimizə tökülüb, qalmağa yerimiz yoxdur” - VİDEOLAR

11:55 07.04.2026

AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı

11:49 07.04.2026

AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)

11:37 07.04.2026

Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub

11:21 07.04.2026

Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI

11:19 07.04.2026

Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub

11:12 07.04.2026

Qurban Yetirmişli: “Yanğıntı və daşqınalar zəlzələyə səbəb ola bilməz”

10:59 07.04.2026

İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə

10:40 07.04.2026

“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."

10:34 07.04.2026

"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO

10:25 07.04.2026

Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)

10:15 07.04.2026

Zorla qız qaçıran 32, 34, 38 və 42 yaşlı kişilər saxlanıldı - Tovuzda...

10:00 07.04.2026

İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var

09:33 07.04.2026

Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)

09:31 07.04.2026

Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)

09:04 07.04.2026

"Dedilər ki, burada nazir müavininin köməkçisinin köməkçisi əyləşəcək"

08:54 07.04.2026

İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib

00:32 07.04.2026

İstanbulda kriminal avtoritetin dəstəsinə qarşı əməliyyat: 29 nəfər tutulub

00:17 07.04.2026

İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə

00:11 07.04.2026

ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…

00:03 07.04.2026

İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var

00:02 07.04.2026

Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR

22:59 06.04.2026

Əliyar Ağayev cəzalandırıldı

21:51 06.04.2026

“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”

21:39 06.04.2026

İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi

DAVAMINI OXU