Yaqub Məmmədov 1992-ci ilin tarixi sirrini açdı: "Rəfsəncani dərhal Ter-Petrosyan və Yeltsinlə danışdı, dedi ki..."
10-01-2017 [01:12]
Xəbər verildiyi kimi, İranın eks-prezident Haşimi Rəfsəncani vəfat edib.
Bu, həmin Rəfsəncanidir ki, ötən əsrin 90-cı illərində Tehranda Azərbaycan prezidentlərinin səlahiyyətlərini icra edən parlament spikeri Yaqub Məmmədovla Ermənistan prezident Levon Ter-Petrosyan arasında danışıqlar təşkil etmişdi.
Həmin danışıqlarda tərəflər Qarabağda atəşkəsin əldə olunmasına dair razılaşma əldə etmişdilər. Lakin danışıqları başa vurub Tehranı tərk etməyə hazırlaşan Yaqub Məmmədov Şuşanın erməni qüvvələri tərəfindən işğal edildiyi barədə xəbəri aldı.
Bu iki hadisənin üst-üstə düşməsi uzun müddət İranın Qarabağ məsələsindəki vasitəçilik roluna şübhə ilə yanaşılmasına səbəb oldu.
Bəs, əslində necə olmuşdu? Rəfsəncani Şuşanın işğal edilməsinə mane ola bilərdimi?
Mia.az xəbər verir ki, keçmiş spiker Yaqub Məmmədov haqqin.az saytına Rəfsəncaninin vəfatı və onun Qarabağa dair vasitəçilik səyləri barədə danışıb:
"Rəfəncaninin vəfatı məni çox sarsıtdı. O, çox təcrübəli və praqmatik siyasətçi idi. Mənə onunla bir neçə dəfə söhbət etmək nəsib olmuşdu. Bir dəfə mən ona dedim ki, regionun böyük dövlətinin lideri kimi, Ermənistana necə təsir edə bilər.
Rəfsəncani bu haqda düşünəcəyini dedi və bildirdi ki, Ter-Petrosyanla danışıb Tehranda danışıqlar təşkil etməyə çalışacaq. O vaxtlar bir çox dövlətlər Qarabağ məsələsində vasitəçilik etmək istəyirdi, hətta Vatikan öz vasitəçiliyini təklif etmişdi. Lakin İranın vasitəçiliyi daha məqbul görünürdü. Və Rəfsəncani bu danışıqları təşkil etmək üçün bütün səyləri göstərdi.
Azərbaycan və Ermənistan tərəflərinin yüksək səviyyəli görüşünü təşkil etmək üçün özünün şəxsi nümayəndəsi Mahmud Vaizini və XİN rəhbəri Əli Əkbər Vilayətini Bakıya göndərdi.
Nəhayət, 1992-ci ilin mayında İranın vasitəçiliyi ilə biz Tehranda Levon Ter-Petrosyanla görüşdük. Atəşin dayandırılması haqda razılaşma əldə etdik. Razılaşmanın altına mən, Ter-Petrosyan və Rəfsəncani imza atdı. Sənəddə Ter-Petrosyan Dağlıq Qarabağı Azərbaycan ərazisi kimi tanımışdı. Bu, razılaşmanın çox mühüm aspekti idi”.
Lakin Azərbaycan prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən Yaqub Məmmədov Tehranı tərk etməyə hazırlaşanda Şuşanın işğal edildiyi haqda xəbəri alır. Bu haqda dərhal onu yola salmağa gələn Rəfsəncaniyə məlumat verir:
"Mən gördüm ki, o, aldığı xəbərdən necə sarsıldı. İran prezidenti dedi ki, elə indi Ter-Petrosyanla əlaqə saxlayıb nə baş verdiyini aydınlaşdırmağa çalışacaq. Mənim yanımda Ter-Petrosyana zəng vurdu və onunla farsca danışmağa başladı. Söhbəti bitirəndən sonra Rəfsəncani dedi ki, Ermənistan prezidenti Qarabağdakı situasiyanın onun nəzarətindən çıxdığı haqda and-aman edir, lakin deyir ki, nəsə etməyə çalışacaq. O, daha sonra Rusiya prezidenti Yeltsinlə əlaqə saxlayıb xahiş etdi ki, situasiyaya müdaxilə etsin. Lakin sonra nəyin baş verdiyi məlumdur. Mən hakimiyyətdən getməli oldum, Rəfsəncaninin missiyası isə təəssüf ki, uğurlu olmadı. İran xalqı onun qismində çox böyük islahatçı dövlət xadimi itirdi. O, İran üçün böyük işlər görmüşdü”.
SON XƏBƏRLƏR
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?
İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb
Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub
İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib
Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
İranın Xark adasına hücum olub
İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR
Türkiyədə zəlzələ olub
“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"
Vergi Xidmətində təyinat olub
Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib
“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR
“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?
Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı
AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı
AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)
Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub
Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI
Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub
İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə
“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."
"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO
Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)
İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var
Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)
Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)
İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib
İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə
ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…
İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Əliyar Ağayev cəzalandırıldı
“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”
İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi