Neft "qırmızı xətt"i keçdi, devalvasiya təhlükəsi yarandı

Neft "qırmızı xətt"i keçdi, devalvasiya təhlükəsi yarandı - Ekspertdən şərh (VİDEO)

11-12-2015 [21:38]

"Neftin qiyməti ilə bağlı proqnozlar yaxşı heç nə vəd etmir”.

Mia.az xəbər verir ki, bunu APA TV-də yayımlanan "Sosium” proqramının qonağı, iqtisadçı ekspert Samir Əliyev deyib.

Samir Əliyev son vaxtlar əhalinin iqtisadi proseslərlə bağlı maarifləndirilməsinin əhəmiyyətindən danışıb: "İnsanlarda maliyyə savadlılığının artması müsbət haldır, bank sektorunda baş verənlərin bir səbəbi də əhalidə maliyyə savadının olmaması ilə bağlıdır. Hazırda neftin qiyməti düşür, bunun bizim iqtisadiyyata da təsiri var, ancaq bu istiqamətdə müzakirələr çox məhduddur. Məlumatsızlıq həmişə qeyri-müəyyənlik yaradır, çaşqınlıq yaradır. Mərkəzi Bankdan məlumat almaq çox çətindir. Əhali bilir ki, asan pullar dövrü bitdi, bunu ekspertlərlə müzakirə edəndə artıq təşviş yaratmır. Açıqca hər şey deyilməlidir, onda cəmiyyətə neqativ təsirlər az olar”.

Qonaq neftin ucuzlaşması prosesinin hələ davam edəcəyini bildirib: "Gələn ilin yanvar ayı üçün qiymətlər artıq müəyyən edilib. Proqnozlar müxtəlifdir, lakin əsasən qiymətin 30 dollara qədər düşəcəyi ilə bağlı sərt proqnozlar var. Neftin ucuzlaşması sabitləşmə dövrünə çatıb, bundan artıq ciddi ucuzlaşmadan söhbət gedə bilməz. Bir il bundan əvvəl neftin bir barelin qiyməti 100 dollardan çox idi. Qiymət bir qədər də enə bilər, amma 60-70 dollara qalxacağı da gözlənilmir. Hazırda neft sahəsində investisiyalar etibarlı deyil, qızıl da belədir. Bu gün hələlik stabil olan dollardır, ona görə də dollara tələbat var. Tələbat olduğu üçün də dollar getdikcə güclənir, çünki valyuta ehtiyatlarında dolların payının yavaş-yavaş artmasını müşahidə edirik”.

Ekspert hazırda ölkədən güclü kapital axınının təhlükəli olduğunu deyib: "Əhalidə valyuta kursu ilə bağlı ajiotajlar dövri olur. Qazaxıstanda üzən məzənnəyə keçid Mərkəzi Banka 1,2 milyarda başa gəldi. Hazırda Azərbaycandan kapital axını neftin ucuzlaşmasından sonra manat üçün təhlükə törədəcək, bu, ikinci ən böyük problemdir. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı bir ildə iki dəfə azalıb, bunu səbəbi təkcə əhalidə təşviş deyil, həm də kapital axınıdır. Bu, dollara tələbatı artırır, Mərkəzi Bank da öz ehtiyatını xərcləməyə məcbur olur”.

Samir ƏLİYEV

Kapital axınının qarşısını almağın uzunmüddətli proses olduğunu deyən Samir Əliyev bu istiqamətdə islahatların vacibliyini vurğulayıb: "Bu qısa müddətə həll edilən bir problem deyil, uzun dövr ərzində yaranmış bu problemin həlli üçün də uzun zaman tələb olunur. İdxalın artması kapitalın axmasını şərtləndirən amillərdən biridir, bu zaman ölkədən valyuta çıxır. Şirkətlərin bağlanaraq digər ölkədə açılması da kapital axınıdır. Başqa səbəb isə əhalinin yastıq altına yığdığı pullar, yəni dollara çevrilən və dövr etməyən pullardır. Başqa ölkələrdə iqtisadi vəziyyətlə bağlı daşınmaz əmlak qiymətlərinin düşməsi də buna təsir edir. Burada dövlət yalnız iqtisadi baxımdan bu prosesin qarşısını ala bilər. Yoxlamaların dayandırılması bu baxımdan müsbət addım idi”.

Qonaq Çin yuanının ucuzlaşmasının növbəti devalvasiya dalğasına səbəb ola biləcəyini deyib: "2016-cı ilin oktyabrından Çin yuanı rəsmən Beynəlxalq Valyuta Fondunun 5 əsas valyutasından biri olacaq. Bu, Çinə üstünlüklərlə yanaşı, çətinliklər də verir. Çin valyutasının ucuzlaşması heç kimə sərf eləmir, 2-3 faiz enmə dünya iqtisadiyyatında gərginlik yaradır. Yuanın Beynəlxalq Valyuta Fondunun səbətinə salınmağının da kökündə bu durur. Gələn ilin oktyabrına qədər Çin öz valyutasını maksimum ucuzlaşdırmağa çalışacaq. On ilə yaxındır ki, ABŞ dolları ucuzlaşdırmaq siyasəti yürüdür. Qazaxıstan Çinə görə öz valyutasını ucuzlaşdırmağa məcbur oldu, eyni ssenari yenə baş verə bilər və bu, Azərbaycan manatına təsir göstərəcək. Azərbaycan manatının məzənnəsinin saxlanılması optimal yol deyil”.

Ekspert manatın ucuzlaşması üçün maliyyə ehtiyatlarının son həddinə yaxın olduğunu bildirib: "Düşünürəm ki, hökumət Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının 5-6 milyarddan artıq aşağı düşməyə qoymayacaq. Hazırda Dövlət Neft Fonduna xaricdən 8 milyondan artıq vəsait cəlb edilib, ilin sonunda büdcə kəsiri 2 milyarda yaxın olacaq və bunu kompensasiya etmək üçün aktivlərə müraciət etmək lazım gələcək. Bununla müəyyən dövr üçün manatın kursu saxlana bilər. 2016-cı ilin əsas büdcəsi qeyri-neft sektorundan asılıdır, elə valyuta rejimi yaratmalıyıq ki, bizim qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirsin.

Bunun yeganə yolu isə ixracdan keçir. İxrac üçünsə bizdə ya yüksək keyfiyyət, ya da Çin siyasəti lazımdır, yəni ucuz qiymətlə bazara çıxa bilərik. Ucuz qiymət siyasətini yeritmək üçün valyuta rejimi elə bir həddə olmalıdır ki, məsələn, Rusiyaya məhsul çıxaranda qiymətə görə məhsul bazarda qalmasın. Bizdə əsas qeyri-neft sektoru meyvə və tərəvəzdir, bunun da əsas bazarı Rusiyadır. Rusiyada qiymətlər düşür və bizim manatla olan meyvə isə bahalaşır”.

Hazırda iqtisadiyyatın inkişafı üçün kiçik və orta sahibkarlığa diqqətin artırılmasını yeganə çıxış yolu sayan Samir Əliyev bu sahənin ümumi iqtisadiyyatda payının azlığını vurğulayıb: "Hazırda kiçik və orta sahibkarlığın ümumi daxili istehsalda payı 10 faizə yaxındır. Başqa ölkələrdə bu rəqəm 70-80 faizdir. Bir çox dövlətlərdə tətbiq olunan üzən məzənnə üçün isə bizdə şərait olmalıdır. Məsələn, Ukrayna resursdan asılı ölkə deyil, Qazaxıstan və Rusiya resursdan asılı olsa da, bu asılılıq çox deyil.

Üzən məzənnə o ölkələrdə səmərə verir ki, həmin ölkələrin iqtisadiyyatı bir gəlirdən asılı deyil. Azərbaycanda isə iqtisadiyyat neft və qaz gəlirlərindən asılıdır, ona görə də üzən məzənnə effekt verməyəcək. Üzən məzənnəyə keçid avtomatik devalvasiya deməkdir. Kurs dəyişməsi sərt olur, bu da biznes və əhalinin yaşayışı üçün təhlükəlidir, Azərbaycanda üzən məzənnəyə keçidi real və optimal hesab etmirəm. İdarəolunan üzən məzənnə haqqında düşünmək olar, lakin istənilən halda, bu, valyuta ehtiyatının azalmasına gətirib çıxardacaq”.

Digər xəbərlər

İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”

YENİ İŞÇİ QRUPU YARADILIR - Prezident bu qurumlara əlavə tapşırıq verdi

Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI

Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik

İranın Xark adasına hücum olub

İlham Əliyev Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokurorunu qəbul edib - FOTOLAR

İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR

Türkiyədə zəlzələ olub

Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub

Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI

Qurban Yetirmişli: “Yanğıntı və daşqınalar zəlzələyə səbəb ola bilməz”

“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."

SON XƏBƏRLƏR

18:01 07.04.2026

Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?

17:42 07.04.2026

İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb

17:26 07.04.2026

Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub

17:12 07.04.2026

İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”

17:04 07.04.2026

"Rabitəbank" ASC cəzalandırıldı - Mərkəzi Bank pozuntu olduğunu deyir

17:00 07.04.2026

Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı

16:55 07.04.2026

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib

16:48 07.04.2026

YENİ İŞÇİ QRUPU YARADILIR - Prezident bu qurumlara əlavə tapşırıq verdi

16:48 07.04.2026

Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI

14:48 07.04.2026

Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik

14:39 07.04.2026

Fransada sürəti qatarı ilə yük maşını toqquşub – Ölən və xəsarət alanlar var

14:29 07.04.2026

İranın Xark adasına hücum olub

14:24 07.04.2026

İlham Əliyev Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokurorunu qəbul edib - FOTOLAR

14:22 07.04.2026

İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR

14:08 07.04.2026

Türkiyədə zəlzələ olub

14:05 07.04.2026

“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"

13:54 07.04.2026

Vergi Xidmətində təyinat olub

13:14 07.04.2026

Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib

13:11 07.04.2026

Marneuli merinin qardaşı saxlanıldı - Çörək sexinin sahibini döyməsinə görə

12:52 07.04.2026

Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz

12:49 07.04.2026

"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib

12:45 07.04.2026

“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR

12:37 07.04.2026

“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?

12:25 07.04.2026

“Mətbəxdə oturduğum vaxt gördüm ki, evin altında nəsə partladı" - VİDEO

12:17 07.04.2026

Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı

12:09 07.04.2026

“Yağışdan sonra daşlar evimizə tökülüb, qalmağa yerimiz yoxdur” - VİDEOLAR

11:55 07.04.2026

AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı

11:49 07.04.2026

AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)

11:37 07.04.2026

Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub

11:21 07.04.2026

Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI

11:19 07.04.2026

Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub

11:12 07.04.2026

Qurban Yetirmişli: “Yanğıntı və daşqınalar zəlzələyə səbəb ola bilməz”

10:59 07.04.2026

İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə

10:40 07.04.2026

“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."

10:34 07.04.2026

"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO

10:25 07.04.2026

Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)

10:15 07.04.2026

Zorla qız qaçıran 32, 34, 38 və 42 yaşlı kişilər saxlanıldı - Tovuzda...

10:00 07.04.2026

İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var

09:33 07.04.2026

Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)

09:31 07.04.2026

Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)

09:04 07.04.2026

"Dedilər ki, burada nazir müavininin köməkçisinin köməkçisi əyləşəcək"

08:54 07.04.2026

İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib

00:32 07.04.2026

İstanbulda kriminal avtoritetin dəstəsinə qarşı əməliyyat: 29 nəfər tutulub

00:17 07.04.2026

İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə

00:11 07.04.2026

ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…

00:03 07.04.2026

İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var

00:02 07.04.2026

Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR

22:59 06.04.2026

Əliyar Ağayev cəzalandırıldı

21:51 06.04.2026

“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”

21:39 06.04.2026

İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi

DAVAMINI OXU