Uğurlu diaspora daha güclü Azərbaycan deməkdir
20-10-2015 [17:29]
Müasir dünyada ölkələr arası münasibətlərin tənzimlənmə və möhkəmlənməsi ştrixləri zamanın tələblərinə görə həm çoxşaxəli funksionallığı, yeni metodoloji texnologiyaların hazırlanmasını, o cümlədən bir sıra fəaliyyət spektorlarında total və harmonik işləmələri şərtləndirir.
Sadaladıqlarımızın şamil edildiyi sahələrdən biri diaspora fəaliyyətidir. Diaspora sosial subyekt kimi qədim tarixə malikdir və tarix göstərir ki, əhəmiyyətliliyi heç bir dönəmdə itməmiş və siyasi, dini kulturoloji aspektlərdə təsir etmə rıçaqlarını oynamışdır ki, hələ də bu amillər onların funksionallığında ana xətt olaraq qalır.
XX əsr diasporalar üçün yeni bir dönəmin başlanğıcı oldu. Planetar müstəvidə kommunikasiya şəbəkələrində, informasiya texnologiyalarında sürətli nailiyyətlər və yenilənmələr təbii və süni qloballaşmanı sürətləndirdi ki, bu da iqtisadi –sosial, təhsil sahəsində artan istək və təlabatlara təkan verdi. Beləliklə miqrasiya və emiqrasiya elə bir xətt üzrə getməyə başladı ki, dövlətləri və hökumətləri, beynəlxalq birlikləri bu barədə ayrıca siyasət yürütməyə, əlaqədar qurumlar açmağa məcbur etdi. Siyasi institutlar, idaretmə sahəsindəki yeniliklər,mütləq hakimiyyət anlayışının itməsi, hakimiyyət orqanlarının seçkili yolla təyini geosiyasi, beynəlxalq münasibətlərdəki yeni şərtlər də diasporalara xüsusi baxış və yanaşma tələbini yaratdı. Belə ki, ali hakimiyyət orqanlarına seçilməyə iddialı olan təşkilat və qurum üçün hər vətəndaşın mövqeyi vacibdir. Diaspora kompakt seçici toplumu deməkdir. Bu səbəbdən diasporalar bir rıçaq da əldə edir ki, olduğu olkəylə tarixi vətəni arasındakı hər tərəfli münasibətlərdə aktual iştirak etsin, töhfələrini versin. Sadalananlar və digər bəlli amillərdən diasporalarla iş hökumətlər üçün ümdə vəzifə daşıyır.
Yaşanmış tarixi səbəblərdən Azərbaycan diaspora təşkilatlarının formalaşması respublikamızın ikinci dəfə müstəqilliyini elan etməsi ilə başlayır. Belə ki, ölkəmiz SSRİ-nin tərkib hissəsisi olduğundan miqrasiya daxili idi, yəni miqrant deyil, emiqrant hesab edilirdilər və məskunlaşdığı şəhər və əyalətlərdə mədəni, etnik klubların, təşkilatların yaranmasına şərtlər mövcud deyildi. O cümlədən sovetlər birliyinin siyasi strukturu sərhədləri hüduduna çıxışı məhdudlaşdırdığından (xüsusən də kütləvi) istər sosialist ölkələri blokunda,istərsə də əks tərəfdə diaspora qurumlarımızın yaranmasına imkan vermirdi. Yalnız Cənubi Azərbaycandan olan soydaşlarımızın dünyanın müxtəlif ölkələrində kompakt yerləşmələri vardı. Ancaq, Cənubi Azərbaycan İranın, biz isə SSRİ-nin tərkib hissəsi olduğumuzdan onları ölkə olaraq bağlayacaq siyasi subyekt mövcud olmadığından qeyri rəsmi xırda dərnəklər şəklində toplaşırdılar. Burda bir haşiyəyə çıxmaq yerinə düşər. Bir çox həmvətənlərimiz bu arqument qarşısında bəs erməni diasporası necə olur ki, mövcud idi sualını qoyur. Sualın cavabı isə bundadır. Ermənilərin tarixi vətənləri olmadığından onlar daim kütləvi yerdəyişmə, böyük köçlər etmişlər. Müasir diasporaların yaranması ilə, əski olanların formalaşmasında fərqli nüanslar mövcuddur. Ermənistanın yaradılması da qlobal siyasi güclərin əlində səpələnmiş halda yaşayan erməni toplumunun alət rolu olmuşdur. Azərbaycanlılar isə ermənilərdən fərqli olaraq qədim daimi yaşayış məskəninə, oturuşmuş mədəniyyətə və yaşı min illərlə ölçülən vətənə sahib xalqdır.
Yuxarıda müasir dönəmdə diasporanın hansı əhəmiyyət daşıdığına toxunduq. Müstəqilliyini yeni və mürəkkəb siyasi, təcrid olunma şəraitində əldə edən Azərbaycan üçün bu sahədə fəaliyyətin hansı önəm daşıdığı yaşadıqlarımız səbəbindən cəmiyyətimizə bəllidir. Suverenliyimizi ərazi bütövlüyümüzə təhdid və hücumlar şəraitində elan etdik. Başlıca səbəblərdən biri olaraq müharibə bir sıra sahalər kimi diaspora fəaliyyəti istiqamətlərinin bəlirlənməsi,təşkilati-struktur quruculuğunun aparılmasında ləngimələr və bəzən də məcburi fəaliyyətsizliyi yaradırdı.
"Ümumilli lider Heydər Əliyev dövlət qurucusudur” ifadəsini isbatlayan amilləri sadaladıqda onun diasporanın varlığına nə qədər əhəmiyyət verdiyini və bu səpkidə gərəkən addımları ataraq ,təşkilatlanma işlərini qisa zamanda həyata keçirməsidir. Azərbaycan diasporasının qarşısında bir sıra ümdə çətin vəzifələr dururdu ki, bu da hər diasporanın üzləşmədiyi, yaşamadığı sınaqlardı.
1. İnformasiya blokadasından xilas olmada;
2. Dünya ictimaiyətində barəmizdə dünyaya mədəni inteqrasiyamızı ləngidəcək bir sıra tarixi, mədəni, etno coğrafi və s.yanlış bilgilər vardı ki, onların aradan qaldırılmasında;
3. Ermənistan və Azərbaycanın regionun potensial güclü dövləti olaraq qəbulunu istəməyən havadarlarının işğalçı siyasətinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında rəsmi Bakıya dəstək verilməsi.
Diaspora ilə İş Üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması, 2001-ci ilin noyabrında Bakıda keçirilən Ümumdünya Azərbaycanlıarının ilk Qurultayı bir mahiyyəti bəlli etdi. Rəsmi Bakı diaspora fəaliyyətinin ciddi şəkildə formalaşmasını və fəaliyyətinin mərkəzləşdirilməsində ciddi maraqlıdır və tam dəstəyini nümayiş etdirir. Mərhum prezident H.Əliyevin Dünya Azərbaycanlılarını Əlaqələndirmə Şurasının (DAƏŞ) sədri seçilməsi söylənilən iddianın tam təsdiqidir. Adı gedən Qurultayin hər beş ildən bir keçirilməsi və hazırki ölkə prezidentinin DAƏŞ-in sədri postuna seçilməsi bu istiqamətdə siyasətin davamlılığını göstəməkdədir.
Beləliklə bir sıra təşkilatı işləri də əlavə etdikdə bəhs edilən sahədə hökumətin ciddi səylərini və stimul verici rol oynadığını görərik. Diaspora təşkilatlarımızın olduğu ölklərdə səfirliklərimizlə bu qurumlar arasında bir başa təmaslar, müştərək fəaliyyət proqramları mövcuddur. Bir çox diasporalar özünü maaliyyələşdirmə əsasında maddi bazasını yaradırsa və imkanlarından tarixi vətənlərinə humanitar sosial yardım göstərməklə də məşğuldularsa, ölkələri bu umacaqda olduğu halda Azərbaycan dövlətinin diaspora təşkilatlarından gözləntisi dövlətimizin beynəlxalq arenada mövqeyinin möhkəmlənməsində dövlət siyasətinə fəaliyyətləri ilə dəstək verməsidir.
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi diaspora orqanlarının fəaliyyətinə daxil olan vəzifələrdən biri də Ermənistanın işğalçı mahiyyətini və regionda sülhün yaranmasına mane olduğu həqiqətlərinin dünya ictimaiyətinə çatdırılmasıdır. Bu istiqamətdə fəaliyyətin Xocalı soyqırımı faciəsinin tanıdılması üzərində qurulması psixoloji, siyasi, hüquqi cəhətdən ən effektli addımdır. Heydər Əliyev Fondunun vitse prezidenti Leyla Əliyevanın şəxsi təşəbbüsü ilə 2008-ci ildə başlayan " Xocalıya ədalət” kompaniyası qısa zamanda çox böyük uğur əldə etdi. Cəmi yeddi ilə 9 dövlətin, 56 ölkəni birləşdirən İslam Konfransı təşkilatı kimi böyük beynəlxalq qurumun, ABŞ-ın 9 ştatınn tanıması sözün əsl mənasıda gərgin və fasiləsiz əməyin bəhrəsidir və praktikada qisa müddətdə belə uğurlara az rast gəlinir. Məsələ hazırda bir sıra ölkələrin də parlamentlərində, təsir gücünə malik siyasi təşkilatların dəyirmi masalarında müzakirəyə çıxarılıb. Nəzərə alsaq ki, bu uğurlar erməni lobbisinin möhkəmləndiyi, hər tərərfli imkanalara sahib olduğu ölkələrdə də əldə olunub, onda hansı əməyin sərf edildiyi, nə cür professionallıq göstərildiyini təyin edərik.
Bunlardan əlavə xarici siyasətimizin uğuru olaraq YUNESCO –nun Azərbaycan muğamını qədim irs kimi qəbul etməsi, Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi adına Londonda irsi dərnəyin açılması və s. bu kimi qürur verici uğurlar əldə etmişik ki, onların ərsəyə gəlməsində YUNESCO- nun xoş məramlı səfiri Mehriban Əliyevanın şəxsi əməyi danılmazdır. Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevanın xalqlararası və mədəniyyətlərarası dialoqun genişlənməsindəki töhfəsi diqqətdən yayımır. 1995-ci ildən bu günə qədər ölkəmizin xarici siyasətindəki mədəniyyət qolu öz yüksələn uğuru ilə yolunu davat etdirir. Bu sahədə 2004-cü ildə əsası qoyulan Heydər Əliyev Fondunun mütəmadi olaraq xarici ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətini tanıtmağa yönələn tədbirləri bir-birini izləməkdə davam edir. Əminliklə demək olar ki, milli mədəniyyətimizin inkişaf etdirilməsi və dünyaya çatdırılması istiqamətində görülən işlərdə ümumilli lider Heydər Əliyevin adını daşıyan fondun xidmətləri əvəzolunmazdır. Fondun fəaliyyətləri istiqamətində Azərbacan mədəniyyətinin "Azərbaycan Kannda”, Kanadanın Niaqara şəhərində Beynəlxalq Azərbaycan Muğamı Günü, hər il reallaşdırılan Qəbələ Beynəlxalq Musiqi festivalı, Azərbaycan xalçasının UNESCO-nun Qeyri-maddi-mədəni irs siyahısına daxili, tarixi kökümüzü sübuta etirən "Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının 1300 illiyinin beynəlxalq miqyasda qeyd olunması ölkəmizdə "Qafqaz xalq ənənələri evi”nin yaradılması və.s bu kimi sadalansı bir çox layihələri böyük siyasi əhəmiyyətə malikdir. Bütün bunlardan yola çıxaraq qed etmək olar ki, Azərbaycan xarici siyasət strategiyasının inkişafı davamlı olacaqdır.
"Soyqırım Həqiqətlərinin Tanıdılması” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Ələkbərov.
SON XƏBƏRLƏR
18:01 07.04.2026
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?
17:42 07.04.2026
İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb
17:26 07.04.2026
Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub
17:12 07.04.2026
İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”
17:00 07.04.2026
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
16:55 07.04.2026
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib
16:48 07.04.2026
Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI
14:48 07.04.2026
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
14:29 07.04.2026
İranın Xark adasına hücum olub
14:22 07.04.2026
İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR
14:08 07.04.2026
Türkiyədə zəlzələ olub
14:05 07.04.2026
“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"
13:54 07.04.2026
Vergi Xidmətində təyinat olub
13:14 07.04.2026
Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib
12:52 07.04.2026
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
12:49 07.04.2026
"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib
12:45 07.04.2026
“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR
12:37 07.04.2026
“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?
12:17 07.04.2026
Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı
11:55 07.04.2026
AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı
11:49 07.04.2026
AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)
11:37 07.04.2026
Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub
11:21 07.04.2026
Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI
11:19 07.04.2026
Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub
10:59 07.04.2026
İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə
10:40 07.04.2026
“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."
10:34 07.04.2026
"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO
10:25 07.04.2026
Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)
10:00 07.04.2026
İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var
09:33 07.04.2026
Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)
09:31 07.04.2026
Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)
08:54 07.04.2026
İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib
00:17 07.04.2026
İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə
00:11 07.04.2026
ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…
00:03 07.04.2026
İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var
00:02 07.04.2026
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
22:59 06.04.2026
Əliyar Ağayev cəzalandırıldı
21:51 06.04.2026
“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”
21:39 06.04.2026
İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi