İran müharibəsi və daralan səmalar - Azərbaycan hava geopolitikasının mərkəzində (TƏHLİL)
22-03-2026 [23:27]
İran ətrafında baş verən hərbi qarşıdurma yalnız regionun siyasi xəritəsini deyil, qlobal logistika və nəqliyyat sistemini də dəyişməkdədir.
ABŞ-ın nüfuzlu nəşri "The New York Times" yazır ki, Yaxın Şərqdə hava məkanlarının bağlanması nəticəsində Avropa ilə Asiya arasında uçuş marşrutları kəskin şəkildə daralıb və alternativ yollar faktiki olaraq məhdud sayda təhlükəsiz dəhlizlərlə əvəzlənib.
Bu dəhlizlərdən ən mühümü isə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən keçən xəttdir.
NYT-nin vurğuladığı kimi, İran, İraq və ətraf regionlarda artan risklər səbəbindən aviaşirkətlər bu ərazilərdən uzaq durmağa çalışır. Nəticədə qlobal hava nəqliyyatı xəritəsində yeni reallıq yaranıb. Avropa ilə Asiya arasında əlaqə artıq geniş və çoxşaxəli marşrutlar üzərindən deyil, dar və məhdud koridorlar vasitəsilə təmin olunur.
Bu proses təsadüfi deyil. Müasir müharibələr yalnız cəbhə xəttində getmir. Onlar ticarət yollarını, enerji xətlərini və nəqliyyat sistemlərini də hədəfə alır.
Digər beynəlxalq mənbələr də eyni mənzərəni təsdiqləyir. "Business Insider" qeyd edir ki, aviaşirkətlər bağlanan hava məkanlarından yan keçmək üçün Cənubi Qafqaz üzərindən keçən dar marşruta yönəlir. "The Financial Times" isə Azərbaycanın hava məkanının hazırda qlobal tranzit sistemində kritik rol oynadığını vurğulayır.
Beləliklə, Azərbaycan yalnız coğrafi mövqe deyil, funksional əhəmiyyət qazanır.
Bu vəziyyət Azərbaycanın geopolitik rolunu yeni səviyyəyə qaldırır. Əgər əvvəllər ölkə enerji dəhlizləri və quru nəqliyyat marşrutları ilə ön plana çıxırdısa, indi hava məkanı da strateji resursa çevrilir. Bu isə Azərbaycanın qlobal sistemdə rolunu daha da genişləndirir.
Eyni zamanda bu, riskləri də artırır. Daralan hava dəhlizləri təkcə iqtisadi imkan deyil, həm də təhlükəsizlik yükü deməkdir. Bir marşrutun üzərinə həddindən artıq yük düşməsi həmin xətti həm texniki, həm də hərbi baxımdan həssas nöqtəyə çevirir.
Bu kontekstdə Azərbaycan artıq sadəcə tranzit ölkə deyil. O, qlobal əlaqələrin davamlılığını təmin edən əsas düyün nöqtələrindən birinə çevrilir.
İran müharibəsi bir daha göstərdi ki, XXI əsrdə coğrafiya dəyişmir, amma onun mənası dəyişir. Dünən periferiyada görünən məkanlar bu gün qlobal sistemin mərkəzinə çevrilə bilər.
Azərbaycan da məhz belə bir mərhələdədir. Sual isə bundan sonrakı mərhələyə aiddir. Bu yeni status Azərbaycanın strateji gücünü artıracaq, yoxsa onu daha böyük geosiyasi risklərin mərkəzinə çəkəcək? Hər halda optimist olmaq üçün küfayət qədər əsas var...
Elbəyi Həsənli
mia.az
SON XƏBƏRLƏR
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?
İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb
Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub
İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib
Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
İranın Xark adasına hücum olub
İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR
Türkiyədə zəlzələ olub
“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"
Vergi Xidmətində təyinat olub
Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib
“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR
“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?
Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı
AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı
AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)
Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub
Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI
Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub
İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə
“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."
"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO
Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)
İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var
Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)
Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)
İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib
İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə
ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…
İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Əliyar Ağayev cəzalandırıldı
“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”
İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi