Kürdlərin dövlət qurmaq cəhdi xəyal oldu - Suriyada nə baş verir? (TƏHLİL)
24-01-2026 [15:54]
Suriyada maraqlı proseslər gedir. Belə ki, SDQ/YPG rəhbəri Məzlum Abdi ilə Suriyanın xarici işlər naziri Həsən Şeybani arasında telefon danışığı baş tutub. Söhbətin müsbət məcrada keçdiyi bildirilir. Bir müddətdir mübahisəli qalan məsələlər ətrafında ortaq məxrəcə gəlindiyi deyilir.
Anlaşmaya əsasən, SDQ/YPG bölgələrində qismən muxtar idarəetmə olacaq. SDQ/YPG öz strukturu ilə Suriya ordusuna qoşulacaq. Lakin yalnız üç diviziya saxlanılacaq, digərləri isə ləğv ediləcək. Qruplaşma üzvlərindən biri müdafiə nazirinin müavini təyin ediləcək. Hələlik bu şəxsin kimliyi bəlli deyil, lakin onun Məzlum Abdi olmayacağı bildirilir.
Həsəkə və Qamışlıda idarəetmə kürd administrasiyasında qalacaq. Sərhəd keçid məntəqələri və neft yataqları Dəməşqə təhvil veriləcək. Lakin bu obyektləri kürdlərdən ibarət, Suriya hökumətinin komandanlıq edəcəyi heyət qoruyacaq.
Kürd dili Suriyada İsraildə ərəb dilinin malik olduğu statusa bənzər şəkildə xüsusi regional dil statusu əldə edəcək. Novruz dövlət tərəfindən qeyd edilən milli bayram statusu qazanacaq. Vətəndaşlıqdan məhrum edilmiş kürdlərin vətəndaşlığı bərpa ediləcək. Rəsmi Dəməşq Həsəkəyə öz valisini təyin edəcək.
Razılaşmanın bir çox bəndi üzrə ortaq məxrəcə gəlinsə də, mübahisəli qalan maddələr də mövcuddur. Məhz buna görə hələlik razılaşma nə Dəməşq, nə də SDQ tərəfindən rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. Məsələn, SDQ hələ də Suriya ordusuna fərdi şəkildə deyil, üç diviziya formasında inteqrasiya etməkdə israrlıdır və bununla da öz strukturunu qoruyub saxlamağa çalışır.
Suriya ordusunun komandanlığı altında fəaliyyət göstərməsini, lakin daxili birliyini və bütövlüyünü qorumaqla üç diviziya şəklində inteqrasiyası da nəzərdə tutur. İlkin razılaşma əldə edilib və buna görə də təşkilatın nəzarəti altında olan ərazilər rəsmi olaraq Suriya dövlətinin tərkib hissəsi kimi qalacaq, lakin kürdlər bu ərazilərin idarə olunmasında söz sahibi olacaqlar. Sərhəd keçid məntəqələri və neft yataqları Dəməşqə təhvil veriləcək, lakin bu sahələrə nəzarət üçün dövlət qurumlarında kürd personalı işə götürüləcək.
Kürdlərin düşündüyündən daha kiçik ərazilərdə nəzarət saxlanılsa, əllərində olan silahlı qüvvələrin kontingenti azaldılsa da, nəticə etibarilə istəklərinə nail olurlar. Əslində, bu maksimalist mövqe arzuolunan nəticəyə çatmaq üçün idi. Yəni istər mədəni hüquqlar, istərsə də yüksək muxtariyyət məsələsində prinsipial mövqe sərgiləməklə, nəticə olaraq razılaşma yolu ilə bunları əldə edirlər.
Yeri gəlmişkən, ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi və Türkiyədəki səfiri Tom Barak, həmçinin CENTCOM heyəti SDQ lideri Məzlum Abdi və digər kürd liderlərlə görüşüb. Bu görüş ABŞ-ın Suriyadakı qüvvələrini tamamilə çıxarmaq qərarı fonunda baş verir.
ABŞ necə ki, Əfqanıstanı tərk edərkən silahları Talibana buraxdı, eyni şəkildə Suriyada da bu silahları SDQ/YPG-yə buraxacaq. Yəni əslində ABŞ kürdlərə dəstək verməkdən imtina etmir. Əksinə, bu dəstək davam edəcək.
Nəticə etibarilə kürdlərin Suriyada muxtariyyət əldə etməsi gələcəkdə müstəqilliyə gedən yollarını aça bilər. Üstəlik, bu proses İraqla paralel və koordinasiyalı şəkildə irəliləyir.
Turan Rzayev
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Əli Əsədov İqtisadi Şura üzvlərini topladı: nələr müzakirə olundu?
İcra başçısı özünü xeyli arıqladıb
Dövlət Məşğulluq Agentliyində yeni təyinat olub
İsrail Türkiyəyə xüsusi təşəkkür edib: "Terror bizi qorxutmayacaq”
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq verilib
Prezident bu şəxsləri təltif etdi - SİYAHI
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
İranın Xark adasına hücum olub
İstanbuldakı İsrail Konsulluğunun qarşısında silahlı incident: 3 silahlı şəxs öldürüldü, iki polis yaralandı - FOTOLAR
Türkiyədə zəlzələ olub
“Azəriqaz”da maaşlar niyə verilmir? - "Azər Məmmədovun vəzifəyə gəlməsindən sonra vəziyyət dəyişib"
Vergi Xidmətində təyinat olub
Azərbaycan XİN BƏƏ-nin Suriyadakı səfirliyinə hücumu pisləyib
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
"Ayın qolu" layihəsi: martın qalibləri müəyyənləşib
“Ağ Saray” şadlıq evində saxta məhsul aşkarlandı - FOTOLAR
“Turan Tovuz"un prezidentini ağır cəza gözləyir - Ehtiram Quliyevin bir cümləsi qıcıq yaradıb?
Türkiyədə daha bir bələdiyyədə əməliyyat: 20 nəfər saxlanıldı
AFFA klub və rəsmilərini cəzalandırdı
AAYDA-nın sabiq sədri 1 milyard manatlıq mənimsəmə iddiasına cavab vermədi - Saleh Məmmədov zəngə elə cavab verdi ki... (VİDEO)
Xocavənd şəhərinə növbəti köç olub
Deputatlar toplanır: daha 11 qanun müzakirə olunacaq - SİYAHI
Qaradağda əməliyyat: 5 nəfər 71 kq narkotiklə tutulub
İstanbulda məşhur sənətçilər qandallandı – Narkotik ittihamı ilə
“Axios” yazır: “İrana qarşı yeni plan hazırlanıb..." - "Trapm o qədər qəzəblidir ki..."
"Razin"də ev şökdü, bir qadın altından belə çıxarıldı - VİDEO
Hindistan–Azərbaycan yaxınlaşması: diplomatik normallaşma, yoxsa Pakistan faktoruna qarşı strateji balans... (Təhlil)
İsrail Livanı yenə vurub – Ölənlər var
Məktəbdə iki şagird bıçaqlandı - Təfərrüat (Yenilənib)
Xəzər dənizində yenə zəlzələ olub (Yenilənib)
İsrailli nazir bir qrup tərəfdarı ilə Əl-Əqsa Məscidinə basqın edib
İş axtaran tələbə qıza əxlaqsız təkliflər edən vəzifəli şəxs qandallandı – Türkiyədə
ABŞ və İsrail Urmiyanı bombalayıb - Hava Limanı və…
İran Küveytə raket atdı – Yaralananlar var
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Əliyar Ağayev cəzalandırıldı
“Təəssüf ki, Amerika xalqı geri dönməyimizi istəyir” – “Məndən olsaydı, İran neftini ələ keçirərdim, kürdlər isə…”
İran ABŞ-ın iki həftəlik atəşkəs təklifini rədd etdi