Samir Adıgözəlli,

İctimai-Siyasi Proseslər Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (İSBAM) sədri

***

QHT Agentliyinin yeni mətbuat katibinin müsahibəsinin bəzi ziddiyətli məqamlarını diqqətinizə təqdim etmək istəyirəm.

Həmin məqamlara keçməmişdən öncə bir məqamı qeyd etmək istəyirəm.

Ayrı-ayrı dövlətlərdə mövcud olan donor təşkilatlarının, habelə BMT, Avropa Komissiyası və bu kimi digər qrant verən qurumların təcrübəsinə baxdıqda görürsən ki, onların qrant siyasəti on illərlə dəyişmir.

Dəyişən prioritetlər, mövzular və məbləğlərdir. Çünki qrant siyasəti əvvəldən sağlam təməllər üzərində qurulub.

Dünyanın heç bir yerində layihəni dəyərləndirəndə onun mediada çıxan məlumatlarına baxmırlar. Əgər fəaliyyət varsa, onun qrant müqaviləsi və hesabatı var, ona baxıb yoxlaya bilərsiniz.

Məni şəxsən bu meyar narahat etmir, kifayət qədər mediada məlumatımız var. Sadəcə donorçuluq prinsipləri baxımından belə yanaşmalar gülüş doğurur. QHT-nin ofisi, alternativ maliyyə mənbəyi, insan resursları yoxdur, ildə bir dəfə QHT Agentliyinin qrantını gözləyir, xarici əlaqələrini qurmaq üçün maliyyə tapa bilmir, amma mediada çoxlu məlumatı varsa bu aktiv təşkilat olur.

Hər müsabiqə zamanı ərizə və layihə formalarının, hesabat formalarının dəyişdirilməsi anlaşılan deyil.

Düzgün sistem qura bilmirsinizsə, heç olmasa məsələdən anlayışı olan insanları cəlb edin.

Üzərimə növbəti hücumların olacağını anlayıram, amma bunları kimsə deməlidir. Problemləri malalamaq, vətəndaş cəmiyyəti üzvlərini parçalamaq, yalançı iş görüntüsü yaratmaq, öz günahını başqalarının üzərinə atmaqla bu günlük xilas olmaq ilk növbədə ölkə rəhbərliyinə xəyanətdir.

Qayıdaq QHT Agentliyinin mətbuat katibinin açıqlamasına.

Açıqlamanın “skrin” versiyasını diqqətinizə təqdim edirəm. Oradan da mən dediklərimi izləyə bilərsiniz:

1. Müsahidədə deyilir ki, orta qrantlar üçün QHT-nin müvafiq olaraq son 3 il ərzində fəaliyyəti, layihələri və proqramları barədə ciddi media subyektində 10 informasiya, böyük qrantlarda isə 5 il ərzində müvafiq olaraq 20 informasiyanın yayılması tələb olunur.

2. Daha sonra isə qeyd edir ki, biz yalnız 3 və 5 il təcrübəsi olan QHT-lərin bu müsabiqələrə buraxılmasını doğru saymadıq. Ona görə yeni və ya köhnə fərqi qoyulmadan hamıya bərabər imkan yaradılacaq.

3. Bildirilir ki, rəqabət layihənin daha keyfiyyətli hazırlanması və icrası uğrunda getməlidir.

İlk növbədə QHT Agentliyinə bildirmək istəyirəm ki, Media Reyestri 2022-ci ilin 14 oktyabrından tətbiq edilməyə başlayıb.

Yəqin ki, buna diqqət etməyiblər və məcburi tələb kimi qoyublar ki, Media Reysetrində olan ciddi media subyektlərində verilmiş informasiya təqdim olunsun.

Reyestr 1 ildir tətbiq olunur. Ondan əvvəlki illər bəzi saytların bəlkə də arxivi qalmayıb və ya texniki səbəbdən silinib.

QHT 2 il qabaq gətirdiyi media çıxarışları bəs necə olacaq?

Onu bəhanə edib deyəcəklər ki, niyə Media Reysetrindən keçməmisən?

Təşkilatın işləyib işləmədiyini təsdiq etmək üçün tək bu meyarla kifayətlənmək və bunu da tələb kimi qaydalarda qabartmaq həqiqətən donorçuluqda rast gəlinməmiş hadisədir. Yəqin ki, inqilabi dəyişiklik bu imiş.

Qeyd olunanların içərisində bir fikir bu sektora həqiqətən hörmətsizlikdir. Bildirilir ki, əgər QHT-nin müəyyən sayda mediada məlumatı verilməyibsə, demək onun fəaliyyəti şübhəlidir.

Buna gülməyəsən neynəyəsən.

Demək, QHT mediaya məlumat verməyibsə (adam bəlkə maraqlı deyilmiş), o zaman o radikal fəaliyyətlərlə məşğul imiş. İstənilən vaxt gəlin birlikdə “google”da tanınmış QHT-ləri axtarışa verək.

Mən bəzilərini axtardım, tapa bilmədim. Amma mənim kimi, hamı da bilir ki, həmin şəxslər həqiqətən ciddi işlər görürlər, özlərini reklam etmirlər.

Amma sizin yanaşmanıza görə, onların fəaliyyəti şübhəlidir və dövlət əleyhinə çalışırlar.

Digər bir məsələ ilə Media Reyestrindən keçmiş ciddi media subyekti məsələsi ilə bağlıdır.

Xahiş edəcəyik ki, bu siyahını da açıqlasınlar, əvvəldən bilək ki, reyestrdən keçmiş medialardan hansı ciddi, hansı qeyri-ciddidir.

Ən çox diqqətimi çəkən məsələ Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qaydalarda göstərildiyi kimi yalnız 3 və 5 il təcrübəsi olan QHT-lərin müsabiqəyə buraxılmasının doğru sayılmamasıdır.

Maraqlıdır bunu Agentliyin aparatı, yoxsa formal Müşahidə Şurası düzgün saymayıb?

Çünki ortada təsdiq olunmuş qayda var və orada konkret meyar göstərilib.

Mətbuat xidmətinin rəhbəri isə rəsmi açıqlayır ki, biz bunu düzgün saymırıq, yeni və ya köhnə fərqi qoyulmadan hamıya bərabər imkan yaradılacaq. 2 ay qabaq yaratdığınız QHT-lər orta və böyük qrant ala biləcəklər.

Həqiqətən QHT-ləri ələ salmaqdır. Bu qaydalar nə üçündür, sizin dediyiniz nə üçündür?

Və sonda bildirilir ki, rəqabət layihənin daha keyfiyyətli hazırlanması və icrası uğrunda getməlidir. Xatırladım ki, donorçuluqda ilk növbədə rəqabət QHT-nin təqdim etdiyi ideyadan başlayır. Hansı problemi və necə həll edəcəyindən başlayır. Layihənin keyfiyyətli yazılışı artıq texniki tələbdir.

Eyni zamanda layihənin keyfiyyətli icrası müqavilə öhdəliyidir, ona əməl olunmalıdır.

Həqiqətən mən mətbuat katibini qınamıram, ona necə hazırlayıb veriblərsə, o da cəmiyyətə elə təqdim edir.

İstənilən vaxt bununla bağlı açıq və medianın iştirakı ilə müzakirə etməyə də hazıram.

Amma montaj edib yaymamaq şərtilə.

Mənim illərlə formalaşan təcrübəm bir daha bunu deməyə əsas verir ki, hamı öz işi ilə məşğul olmalıdır. İstər çilingər olsun, istər ingilis dili müəllimi.

P.S. Yazı İSBAM sədrinin Feysbuk-dakı səhifəsindən götürülüb.

MİA.AZ