1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri ərəfəsində bu günə kimi çoxlarına bəlli olmayan hadisələr baş verib. AXC Cəbrayıl şöbəsinin sədri olmuş Vaqif Əlisoyun həmin dövrə aid silsilə xatirələrini təqdim edirik.

Dəyərli dostlar, əziz həmvətənlər...!!! Söz verdiyim kimi, 20 yanvar hadisələri ilə bağlı gerçək həqiqətləri əks etdirən xatirələrimi sizinlə bölüşmək istəyirəm. Bu tarix Azərbaycanın azadlıq və müstəqilliyi uğrunda aparılan mübarizənin şanlı səhifəsidir. Qürur duyulacaq bir hadisedir. Bu hadisələrə faciə donu geyindirməyə çalışanlara demək istəyirəm ki, 20 yanvar Azərbaycan türkünün oyanış dövrü idi. Yazı bir neçə gün əvvəl yayımlanmalı idi. Ancaq AXCP və Müsavat arasında gedən didişmələr bir neçə gün ləngiməyimə səbəb oldu. Hər iki partiyanın liderlerinə də məsləhət görərdim ki, bu yazıları diqqətlə oxusunlar. Öz partiya maraqlarından deyil, millətimizin və uğrunda şəhid verdiyimiz dövlətin qurulmasında , onları lider səviyyəsinə qaldıranları unutmasınlar. Şəxsən mən Sosial şəbəkələrdə hər iki partiyanın liderlərinin bir-birinə qarşı apardıqları çirkin mübarizədən utanıram.

Vaxtilə onlarla birgə mübarizə apardığım üçün xəcalət çəkirəm. Canımız bu vətənə qurban 20 il müddətində bu xalqı çaşdıran , onun mübarizə əzmini qıran siyasi liderlər meydandan çəkilməli , müasir gəncliyimiz temsil eden qeyrətli oğul və qizlarimiza meydan verməlidirlər. Bu xatirələr 20 yanvar və Azərbaycanın azadlığı və ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçmiş qeyrətli oğul və qızlarımızın , əlil və şəhidlərimizin , veteranlarımızın müqəddəs xatirəsinə həsr olunur. Əgər burada tarixlərdə yanlışlıq olarsa, hamıdan əvvəlcədən üzr istəyirəm. Mənimlə 20 yanvar hadisələrində həbs olunaraq novoçerkask şəhərindəki qapalı həbsxanada cəza çəkən ağdamlı , qeyrətli vətən oğlu Camal Əhmədovun xahişi ilə birgə yayımlayırıq. Həbsimizin Rusiya dövrünün camal paylaşacaq. Mən isə Cəbrayıla sovet ordusunun hücUmu və aparılan həbslər həmin dövrdə Cəbrayılda baş verən prosesleri diqqətinizə catdıracağam.

1-ci bölüm

10-19 yanvar Cəbrayılda qırğın niyə baş vermədi?

SSRI ali sovetinin rəyasət heyətinin qərarı ilə Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlarda komendat saatı elan edilməsindən sonra əhali arasında çaşqınlıq hökm sürürdü. Cəbrayıl həm İranla həm də Dağlıq Qarabağın Hadrud rayonunun 14 kəndi ilə həmsərhəd idi. Bu erməni kəndləri həm Ermənistadan, həm də Hadrudda yerləşən şəhərdə qoşunlarının komandanlığından maddi və mənəvi dəstək alırdı. Demək olar ki, hər gün Ermənistandan vertalyotlarla silah və yaraqlılar daşınırdı. Cəbrayıl əhalisinin əlindəki ov tüfəngləri, məktəblərdəki təlim silahları yığışdırılmış , təpədən dırnağa qədər silahlanmış erməni və rus hərbiçiləri qarşısında ayağıyalın qalmışdı. Həmin dövrdə sərhədlərimizi qeyrətli cəbrayıllılar əsasən də Xalq Cəbhəsinin üzvləri və azsaylı polislər qoruyurdu. Yanvar ayının 14-də axşam saat 19 radələrində Cəbrayıl aeroportuna vertalyotlarla ruslardan ibarət 100 nəfərlik desant qüvvəsi atıldı. Bütün səylərimizi toplayaraq camaatın iştirakı ilə elə aeroportun özündə xalqın iştirakı ilə həmin qüvvələr mühasirəyə alındı. Desantçıların komandiri polkovnik Tixinov minlərlə əliyalın insanın gözündəki qəzəb və nifrətdən qorxaraq bizimlə danışıq aparmağa məcbur oldu. Cəbrayıl polisinin o vaxtkı rəisi qeyrətli polis rəisi Rəşid Məmmədov (Allah rəhmət eləsin) rayon ağsaqqalları Hüsü kişi Zəkəriyyə kişi , mən də daxil olmaqla, Xalq Cəbhəsinin üzvləri danışıqda iştirak etdik. Onları inandırdıq ki, rayon ərazisində bir nəfərdə olsun yaraqlı yoxdu, əksinə, erməni kəndlərindən müntəzəm olaraq kəndlərimizə hücümlar edilir, evlər yandırılır, mal-qara və insan oğurlanır. Desatçıları tam inandırdıqdan sonra Rəşid müəllimlə mən onların əsl məqsədini öyrənə bildik. Məqsəd desant qrupundan kiçik bir qrup Cəbrayıl şəhərinə daxil olmalı, digər qrup rayon ərazisində erməni kəndlərinə hücumlar təşkil etməli idi. Ancaq onların dinc əhali tərəfindən tam mühasirəyə alınması planlarına mənfi təsir göstərmişdi. Rayon ağsaqqallarının təşəbbüsü ilə desatçılar üçün heyvanlar gətirildi, istədikləri qədər araq, çaxır tədarük edildi. Məqsəd içki məclisindən sonra onlardan bəzi məlumatlar almaq idi. Desatçıların komandiri Tixinov məlumat verdi ki, bir neçə gündən sonra Bakı və ətraf rayonlara da qoşun yeridiləcək , müqavimət göstərənlər, xüsusilə Xalq Cəbhəsinin üzvlərinə amansız divan tutulacaq. Xalqın tələbi ilə həmin desatçılar mütəşəkkil qaydada avtobuslara mindirildi, rayon ərazisindən çıxarılaraq Hadrud rayonuna istiqamətləndirildi. Yol boyu keçdiyimiz kəndlərimizdə əhali yol kənarına toplaşaraq desantçıları ləyaqətlə yola saldıq. Ayrılarkən polkovnik Tixinov Rəşid və mənə dedi:

- Mən bir zabit kimi özüm və döyüşçülərim adından sizə minnətdaram. Bu xalq haqqında mənə və döyüşçülərimə mənfi rəylər verilmiş, sizə qarşı bütün lazımlı vasitələrdən istifadə etməyi tapşırmışdılar. Mən əfqanıstanda da belə hadisələrin şahidi olmuşam. Sizə söz verirəm ki, mənim başçılıq elədiyim dəstə tərəfindən sizə qarşı heç bir hərəkət baş verməyəcək. Zabit şərəfimə and içirəm. Ancaq bir xahişim var. Bakıdakı rəhbərliyinizə çatdırın ki, ehtiyatlı olsunlar.

Bu məlumatlar mənim tərəfimdən Xalq Cəbhəsinin idarə heyətinə, Rəşid məllim tərəfindən Daxili İşlər Nazirliyinə, partiya komitəsi tərəfindən mərkəzi komitəyə verildi.

ardı var...