Son illərdə Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində müşahidə olunan dinamika artıq taktiki yaxınlaşma deyil.

Bu, struktur və strateji yön dəyişikliyidir. Brüsseldə də, Bakıda da getdikcə daha açıq şəkildə qəbul edilən reallıq budur: Azərbaycan Cənubi Qafqazda Avropa üçün alternativsiz tərəfdaşa çevrilir. Bu yanaşma yalnız siyasi bəyanatlarda yox, Avropaya yaxın analitik platformaların dilində də açıq görünür.

EU Today bu reallığı birbaşa belə ifadə edir:

“This westward reorientation aligns with broader European interests, particularly regarding stability and prosperity in the EU’s neighbourhood.” (“Bu qərbə yönələn reorientasiya Avropanın daha geniş maraqları ilə uzlaşır, xüsusilə AB-nin həmsərhəd zonasında sabitlik və rifahla bağlı baxımdan.”)

Bu cümlə əslində Avropa İttifaqının rəsmi düşüncə xəttinin xülasəsidir. Söhbət simpatiyadan yox, maraqların üst-üstə düşməsindən gedir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, regional sabitlik və Rusiyadan asılılığın azaldılması kontekstində Azərbaycan artıq “şərq tərəfdaşı” yox, Avropanın strateji planlamasında mərkəzi aktordur.

Bununla yanaşı, Brüssel–Bakı münasibətlərinin problemsiz olduğu iddia edilmir. Əksinə, Avropaya yaxın mənbələr bu gərginliyi də gizlətmir:

“Brussels’s increasing engagement with Baku, however, has not been without friction. Baku’s diplomats have publicly criticised certain EU policy documents that appear to prioritise relations with Armenia in ways Baku perceives as skewed or ‘distorting post-conflict realities’.”

(“Bununla belə, Brüsselin Bakıya artan marağı gərginliksiz olmayıb. Baku diplomatları bəzi AB sənədlərini tənqid edib; bu sənədlər Ermənistanla münasibətləri prioritetləşdirir və Azərbaycanın fikrincə post-münaqişə reallıqlarını təhrif edir.”)

Bu sitat mühüm məqamı göstərir: Bakı münasibətləri birtərəfli asılılıq kimi yox, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq kimi görmək istəyir. Və bu tələb artıq Avropa diskursunda “problem” yox, nəzərə alınmalı siyasi fakt kimi qəbul olunur. Yəni Azərbaycan Avropa masasında kənar oyunçu deyil, şərt qoyan aktordur.

Ən vacib məqam isə sülh məsələsidir. Avropa üçün Azərbaycanla əməkdaşlıq təkcə enerji və ticarət deyil, eyni zamanda Cənubi Qafqazda yeni münaqişə risklərinin qarşısını alma mexanizmidir.

EU Today bunu da açıq yazır: “Constructive engagement with Azerbaijan can also help anchor the fragile peace in the South Caucasus by offering economic incentives that make conflict less appealing to revisit.”
(“Azərbaycanla konstruktiv əməkdaşlıq Cənubi Qafqazda həssas sülhü möhkəmləndirə bilər, çünki iqtisadi təşviqlər münaqişəyə qayıdışı daha az cəlbedici edir.”)

Bu yanaşma Avropa İttifaqının klassik strategiyasına tam uyğundur: təhlükəsizlik – iqtisadi inteqrasiya – siyasi sabitlik zənciri. Azərbaycan bu zəncirin əsas halqasına çevrildikcə, Brüsselin Bakını kənarda saxlamaq lüksü qalmır.

Nəticə aydındır. Bakı–Brüssel münasibətləri artıq seçim deyil, zərurətdir. Avropa üçün bu, Cənubi Qafqazda sabitlik və təsir deməkdir. Azərbaycan üçün isə Qərblə münasibətlərin emosiyadan çıxıb institusional səviyyəyə keçməsi. Məhz buna görə bu münasibətlər vazkeçilməz xarakter alır.

Elbəyi Həsənli. Sürix

Mia.az